For international patients · English website →

Ani Ses Kaybı: Ses Teli Kanaması mı, Larenjit mi?

Ses · Ani ses değişikliği

Ani ses kaybının sık görülen nedenlerinden biri, çoğu zaman soğuk algınlığı ya da grip gibi bir virüs enfeksiyonuyla başlayan akut larenjittir (gırtlak iltihabı); genellikle bir iki hafta içinde kendiliğinden geçer.1 Farklı bir yaklaşım gerektiren başka bir neden ise ses teli kanamasıdır: Bağırma, güçlü şarkı ya da sert bir öksürük sırasında ses telindeki küçük bir damar yırtılır ve ses çok kısa bir sürede bozulur.2,3

Dışarıdan bakıldığında bu iki durum birbirine çok benzeyebilir. Hangisinin olduğunu kesin olarak gösteren şey, ses tellerinin kamerayla görüldüğü muayenedir (laringoskopi). Bu yazıda ani ses kaybında olası nedenleri, ilk günlerde ne yapılması gerektiğini ve hangi durumlarda beklemeden muayene olunması gerektiğini anlatıyoruz.

Kısaca

  • Larenjit sık bir nedendir: Genellikle virüse bağlıdır, ilk üç günde kötüleşir ve bir iki haftada geçer.1
  • Kanamada genellikle ağrı olmaz: Ses çok kısa sürede bozulur; ağrı, yutma ya da nefes güçlüğü beklenmez.2
  • Fısıltı her zaman dinlendirmez: 100 hastalık bir çalışmada hastaların %69’unda fısıltı sırasında gırtlakta zorlanma arttı.5
  • Erken muayene önemlidir: Sesini meslek olarak kullananlarda ve belirli uyarıcı durumlarda muayene beklemeden yapılmalıdır.4
  • Kanama tekrarlayabilir: 47 kanamalık bir seride tekrarlama oranı %26’ydı.6

Ani ses kaybının olası nedenleri

Ani ses kaybı tek bir hastalığın adı değildir; farklı nedenler aynı şikâyete yol açabilir. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan durumları ve bunları birbirinden ayırmaya yardımcı olabilecek ipuçlarını özetler. Bu ipuçları yalnızca yön gösterir; kesin tanı muayeneyle konur.

DurumTipik öyküEşlik edebilecek belirtiler
Akut larenjitSoğuk algınlığı ya da grip sırasında ya da sonrasında başlar1,3Boğaz ağrısı, öksürük, sık boğaz temizleme1
Ses teli kanamasıBağırma, güçlü şarkı ya da sert öksürük sırasında aniden değişen ses2,3Ağrı, yutma ya da nefes güçlüğü genellikle yoktur2
Ses telinde yeni bir lezyonZorlayıcı ses kullanımından sonra kalıcı hâle gelen kısıklıkKanama bazen bir polip ya da kiste dönüşebilir3
Ses teli hareket bozukluğuBoyun ya da göğüs ameliyatı ya da entübasyondan (solunum tüpü) sonra başlayan nefesli sesHızlı değerlendirme gerektiren durumlar arasındadır4

Ses teli felcinin belirtilerini ve nefesli sesin nedenlerini ses teli felci belirtileri yazımızda ayrıca ele aldık.

Ani ses kaybı: kanama ile larenjiti ayırt ettiren ipuçları

Larenjit çoğu zaman bir üst solunum yolu enfeksiyonunun parçasıdır: boğaz ağrısı ve öksürükle birlikte gelir, ilk üç günde artar ve enfeksiyon geçtikçe ses de toparlanır.1,3 Kanamada ise öykü farklıdır. Ses bir olay sırasında, örneğin yüksek bir notada ya da sert bir öksürükte, aniden “kesilir” ya da çok zayıf, nefesli veya pürüzlü hâle gelir; ses aralığı, şiddeti ve kontrolü kaybolabilir.3

Ancak bu ipuçları her zaman güvenilir değildir. Larenjit, enfeksiyonun yanı sıra yakın zamanda yapılan zorlayıcı ses kullanımından da kaynaklanabilir; yani bağırdıktan sonra başlayan her kısıklık kanama değildir.3 Aspirin gibi kan sulandırıcı ilaçlar ve alkol kanamayı kolaylaştırabilir; kanama adet döneminde de daha sık görülür.3 Bu etkenlerden biri varsa ani ses değişikliği daha da dikkatle değerlendirilmelidir. Kanamanın nasıl tedavi edildiğini ve sese dönüşün nasıl planlandığını ses teli kanaması sayfamızda anlattık.

İlk günlerde ne yapmalı?

Nedeni henüz bilinmeyen ani bir ses kaybında en güvenli yaklaşım, sesi muayeneye kadar dinlendirmektir. Larenjitte de az konuşmak, bol sıvı almak, kafeini ve alkolü sınırlamak, odadaki havayı nemli tutmak ve sigara içmemek önerilir.1 Kanama düşünülüyorsa ses kullanımı birkaç gün tamamen ya da büyük ölçüde bırakılır; kesin süre kontrol muayenelerine göre belirlenir.2

Bazı adımlar ise sesi “kurtarmak” için atılsa da sorunu gizleyebilir. Kılavuz, gırtlak görülmeden kortizon (kortikosteroid) başlanmamasını ve ses kısıklığında antibiyotiğin rutin olarak yazılmamasını önerir.4 Kortizonun bir kanamanın etkilerini maskelemek için kullanılmaması gerektiği de vurgulanır.2 Size yazılmış kan sulandırıcı ilaçları ise kendiniz bırakmayın; bunları muayenede hekiminize söyleyin.

| Sesiniz aniden mi değişti?

Sesinizi dinlendirin ve şikâyetinizi kısaca yazın: ne zaman başladığını ve o sırada ne yaptığınızı belirtmeniz yeterlidir. Belge ya da muayene bulgusu gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.

Fısıldamak sesi dinlendirir mi?

Pek çok kişi konuşmak yerine fısıldamanın sesi koruduğunu düşünür. NHS, larenjitte hem yüksek sesle konuşmanın hem de fısıldamanın sesi zorladığını belirtir.1 Ses şikâyeti olan 100 hastanın muayene kayıtlarının incelendiği bir çalışmada, hastaların %69’unda fısıltı sırasında ses tellerinin üstündeki yapılarda zorlanma arttı.5

Aynı çalışma, bu zorlanmanın herkeste görülmediğini ve bazı kişilerde fısıltının normal sesten daha az zararlı olabileceğini de gösterdi.5 Yani fısıltının herkes için zararlı olduğu kesin değildir; ama kimde güvenli olduğunu muayene olmadan bilmek mümkün değildir. Bu yüzden ilk günlerde yazarak ya da mesajla iletişim kurmak en güvenli yoldur.

Ne zaman beklemeden muayene olmalı?

Nefes almada güçlük, ses kaybıyla birlikte olsun ya da olmasın, acil yardım gerektirir.1 Bunun dışında aşağıdaki durumlarda muayene beklemeden yapılmalıdır:

  • sesinizi meslek olarak kullanıyorsanız (şarkıcı, öğretmen, oyuncu, avukat);4
  • ses kaybı yakın zamanda geçirilen bir baş, boyun ya da göğüs ameliyatından veya entübasyondan sonra başladıysa;4
  • boyunda şişlik, nefeste hırıltı ya da sigara kullanımı varsa;4
  • yutkunmak çok ağrılı ya da güçse;1
  • ses bir olay sırasında aniden değiştiyse ve kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız;3
  • larenjit belirtileri iki hafta içinde düzelmiyorsa ya da ses sorunları sık sık tekrarlıyorsa.1

Bu durumların hiçbiri yoksa bile dört haftayı aşan ses kısıklığı muayene edilmelidir.4 Uyarıcı belirtileri ses kısıklığı ne zaman ciddiye alınmalı? yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. Şarkıcılar için sahne kararlarını şarkıcılarda ses kısıklığı yazımızda ele aldık.

Laringoskopi neden bu kadar önemli?

Kanamayı larenjitten, yeni bir lezyondan ya da hareket bozukluğundan ayıran şey ses tellerinin doğrudan görülmesidir. Bu muayene, ses istirahatinin ne kadar süreceğine de yön verir: Kanamada ses kullanımına dönüş takvimi tekrarlayan muayenelerle belirlenir.2 Muayenenin nasıl yapıldığını laringoskopi nasıl yapılır? yazımızda anlattık.

Muayene, kanamanın tekrarlama riskini değerlendirmek için de önemlidir. 47 ses teli kanamasının incelendiği geriye dönük bir çalışmada kanama hastaların %26’sında tekrarladı; tekrarlamayla anlamlı ilişkisi olan tek bulgu, ses telindeki genişlemiş damardı (variks). Variksi olanların %48’inde kanama tekrarladı.6 Tekrarlayan kanamanın her zaman altta yatan bir nedeni olduğu kabul edilir.2

İyi haber şudur: Ses teli kanaması geçiren 41 kişinin ortalama yaklaşık 3,5 yıl izlendiği bir çalışmada, sesle ilgili yaşam kalitesi kanama geçirmeyen karşılaştırma grubuna benzerdi ve meslek değiştirme oranı da benzer şekilde düşüktü; ancak kanama geçirenler, ses sorunu yüzünden yılda yedi günden fazla işe gidemediklerini daha sık bildirdi.7 Bu çalışma da geriye dönüktür ve hasta sayısı sınırlıdır; yine de doğru yönetilen bir kanamanın çoğu zaman uzun vadeli bir ses kaybı anlamına gelmediğini düşündürür.7

Sık sorulan sorular

Bağırdıktan sonra sesim gitti, ne yapmalıyım?

Konuşmayı ve şarkıyı bırakın, muayene planlayın. Ses bir olay sırasında aniden değiştiyse kanama olasılığı vardır ve kanamada ilk tedavi ses istirahatidir.2,3

Ani ses kaybı kaç günde geçer?

Nedene bağlıdır. Larenjit genellikle bir iki haftada geçer.1 Kanamada süre muayene bulgularına göre belirlenir.2

Ses teli kanaması ağrı yapar mı?

Genellikle yapmaz. Kanamada ağrı, yutma ya da nefes güçlüğü beklenmez.2 Belirgin boğaz ağrısı daha çok enfeksiyonu düşündürür.1

Larenjitte antibiyotik gerekir mi?

Larenjit çoğu zaman virüse bağlıdır.1 Kılavuz, ses kısıklığında antibiyotiğin rutin olarak yazılmamasını önerir.4

Sesim kısıkken kortizon alabilir miyim?

Kılavuz, gırtlak muayene edilmeden kortizon başlanmamasını önerir.4 Kortizon bir kanamanın belirtilerini gizleyebilir.2

Ses istirahatinde fısıldayabilir miyim?

Fısıltı pek çok kişide gırtlakta zorlanmayı artırır.5 NHS de fısıldamamayı önerir; yazarak iletişim kurmak daha güvenlidir.1

Kan sulandırıcı kullanıyorum, sesim aniden kısıldı. Ne yapmalıyım?

İlacınızı kendiniz bırakmayın. Aspirin gibi ilaçlar kanamayı kolaylaştırabileceği için muayeneyi geciktirmeyin ve ilacınızı hekiminize söyleyin.3

Ses teli kanaması sesi kalıcı olarak bozar mı?

Çoğu zaman bozmaz. Bir çalışmada kanama geçirenlerin uzun dönem ses yaşam kalitesi karşılaştırma grubuna benzerdi.7 Kanama tekrarlayabildiği için takip önemlidir.6

KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular

  • Ses telimde kanama var mı, yoksa bu bir larenjit mi?
  • Ne kadar süre ses istirahati yapmalıyım ve ne kadar konuşabilirim?
  • Ne zaman kontrol muayenesine gelmeliyim?
  • Kullandığım ilaçlar ses telimi etkiliyor mu?
  • Şarkıya ya da işime ne zaman dönebilirim?

| Ani ses değişikliğini tahminle değil muayeneyle netleştirelim

Şikâyetinizi kısaca yazın; ne zaman başladığını ve sesinizi nasıl kullandığınızı belirtin. Belge ya da muayene bulgusu gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. NHS. Laryngitis.
  2. Weill Cornell Medicine, Sean Parker Institute for the Voice. Hemorrhage.
  3. University of Minnesota Lions Voice Clinic. Organic Voice Disorders.
  4. Stachler RJ, ve ark. Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2018;158(1_suppl):S1-S42.
  5. Rubin AD, ve ark. Laryngeal Hyperfunction During Whispering: Reality or Myth? J Voice. 2006;20(1):121-127.
  6. Lennon CJ, Murry T, Sulica L. Vocal fold hemorrhage: factors predicting recurrence. Laryngoscope. 2014;124(1):227-232.
  7. Kerwin LJ, ve ark. Long-term consequences of vocal fold hemorrhage. Laryngoscope. 2017;127(4):900-906.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

Tüm KBB yazılarına dön

Site içeriği son güncelleme: · Site sorumlusu iletişim: ask@esinozlematmis.com