For international patients · English website →

Ses Teli Papillomunda HPV Aşısı: Tekrarlamayı Azaltır mı?

Ses · HPV aşısı

Ses teli papillomunda HPV aşısı, ameliyatın yerine geçen bir tedavi değildir; bazı merkezlerde ameliyata ek (adjuvan) olarak kullanılır. Küçük çalışmaları birleştiren iki meta-analizde, aşı sonrasında yılda gereken ameliyat sayısının azaldığı ve iki ameliyat arasındaki sürenin uzadığı bildirildi.3,4 Ancak bu sonuçlar randomize kontrollü çalışmalardan değil, çoğunlukla geriye dönük ve öncesi-sonrası karşılaştırmalarından gelmektedir.3,7

Aşının ikinci ve daha sağlam kanıta dayanan rolü ise önlemedir. ABD’de aşı programlarından sonra doğan çocuklarda çocukluk çağı papillomunun belirgin şekilde azaldığı gösterildi.6 Bu yazıda aşının hastalar için ne vaat ettiğini, kanıtın sınırlarını ve cerrahınızla neleri konuşabileceğinizi anlatıyoruz.

Kısaca

  • Neden HPV? Ses teli papillomları, HPV 6 ve 11 tiplerinin yol açtığı iyi huylu oluşumlardır; temel tedavi cerrahidir.1
  • Hastalarda ek tedavi: 63 hastalık bir meta-analizde ameliyatlar arası süre ortalama 7 aydan yaklaşık 34 aya uzadı.3
  • Kanıt sınırlı: İlk meta-analiz randomize çalışma içermiyor ve kanıt çoğunlukla geriye dönük çalışmalardan geliyor; aşı bu amaçla onay dışı (endikasyon dışı) kullanılıyor.3,5,7
  • Önleme güçlü: ABD’de çocukluk çağı papillomu, aşı döneminde doğan çocuklarda yaklaşık dörtte birine indi.6
  • Diğer ek tedaviler: Sidofovir ve bevasizumab gibi ilaçların sonuçları karışık ya da henüz tam kanıtlanmış değildir.1

Papillom bir virüs hastalığı: aşı nereye oturur?

Tekrarlayan solunum yolu papillomatozu (RRP), HPV’nin (insan papilloma virüsü) 6 ve 11 tiplerinin yol açtığı, gırtlakta ve solunum yolunda iyi huylu tümörlerle seyreden bir hastalıktır.1 Papillomlar ameliyatla alınabilir, ama sıklıkla yeniden büyür; bazı hastalarda birkaç haftada bir, bazılarında yılda bir ya da daha seyrek ameliyat gerekir.1 Hastalığın seyri ve cerrahi seçenekler ses teli papillomu tedavisi sayfamızda anlatılır.

Her HPV aşısı 6 ve 11 tiplerini kapsamayabilir; bu nedenle hangi aşının bu iki tipe karşı koruma sağladığını hekiminize sormanız önerilir.1 Papillomu olan bir hastada aşının kullanılması ise bu aşının ruhsatlı kullanım alanının dışındadır; çalışmalarda hastalar aşıyı bu onay dışı kullanımı kabul ederek almıştır.5

Ses teli papillomunda HPV aşısı: araştırmalar ne gösteriyor?

2019’da yayımlanan bir sistematik derleme 11 çalışmada 133 hastayı inceledi; bunların 63’ünü kapsayan beş çalışma meta-analize alındı. Aşıdan önce ayda 0,35 olan tahmini ameliyat sayısı aşıdan sonra 0,06’ya düştü. İki ameliyat arasındaki ortalama süre de 7,02 aydan 34,45 aya uzadı.3

2023’te yayımlanan bir sistematik derleme 13 çalışmada toplam 243 hastayı inceledi; ancak meta-analize ameliyat aralığı için 4 çalışmadan 62 hasta, ameliyat sayısı için 7 çalışmadan 111 hasta alınabildi. Aşıdan sonra yıllık ameliyat sayısı ortalama 4,43 azaldı, ameliyatlar arası süre ortalama 15,73 ay uzadı; yazarlar aşının yararlı bir ek tedavi olabileceği sonucuna vardı.4

ÇalışmaTasarım ve hasta sayısıBulgu
Rosenberg, 20193Sistematik derleme ve meta-analiz; meta-analizde 63 hastaAmeliyatlar arası süre 7,02 aydan 34,45 aya uzadı
Ponduri, 20234Sistematik derleme (13 çalışma, 243 hasta); meta-analizde 62–111 hastaYılda ortalama 4,43 daha az ameliyat; aralıkta ortalama 15,73 ay artış
Mauz, 20185Geriye dönük tek merkez; 24 hastaAşılı 13 hastanın 2’sinde, aşısız 11 hastanın tamamında tekrarlama

Kanıt ne kadar güçlü?

Bu sonuçlar umut verici, ama dikkatle okunmalıdır. İlk meta-analizin yazarları çalışmalarını, planlanan ancak gerçekleştirilemeyen çok merkezli randomize bir çalışmanın yerine geçecek bir analiz olarak tanımlar.3

Çoğu çalışma, aynı hastanın aşıdan önceki ve sonraki ameliyat sıklığını karşılaştırır. Oysa hastalığın seyri zaten kendiliğinden değişebilir; örneğin bazı çocuklarda ergenlikle birlikte hastalık geriler.1 Sık ameliyat gereken bir dönemde aşı yapılması ve ardından hastalığın kendiliğinden sakinleşmesi, aşının etkisinden ayırt edilemeyebilir. 24 hastalık geriye dönük seride de gruplar rastgele oluşturulmamıştı; aşı, onay dışı kullanımı kabul eden hastalara yapılmıştı.5

Kısacası aşı, uygun hastalarda konuşulabilecek bir ek seçenektir; ameliyatın yerine geçmez.

| Papillomlarınız tekrar mı ediyor?

Şikâyetinizi ve bugüne kadar kaç işlem geçirdiğinizi kısaca yazın; belge ya da muayene bulgusu gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.

Önleme: aşı programları ve çocukluk çağı papillomu

Çocuklarda görülen papillom, virüsün doğum sırasında anneden bebeğe geçmesiyle ilişkilendirilir; erişkinlerde ise cinsel temasla bulaştığı düşünülür.1

ABD’de 26 merkezden 576 çocuğun verisi incelendi. 2004–2005’te doğanlarda 100.000 doğumda 2,0 olan çocukluk çağı papillomu sıklığı, 2012–2013’te doğanlarda 0,5’e geriledi. Yazarlar bu düşüşün büyük olasılıkla HPV aşılamasına bağlı olduğu sonucuna vardı.6

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), HPV aşısının rutin olarak 11–12 yaşta yapılmasını önerir; aşıya 9 yaşında başlanabilir ve yeterince aşılanmamış kişiler için 26 yaşına kadar aşı önerilir. 27–45 yaş arasındaki bazı erişkinler, hekimleriyle konuşarak aşı olmaya karar verebilir. Aşı gebelikte önerilmez.2 Aşı takvimi ülkeden ülkeye farklı olabilir.

Diğer ek tedaviler: sidofovir ve bevasizumab

Sık tekrarlayan ya da kontrolü güç hastalıkta ameliyata ek olarak farklı ilaçlar da kullanılır. Bunlar arasında virüsün çoğalmasını engellemeye çalışan interferon ve sidofovir gibi antiviral ilaçlar ile papillomun damarlanmasını hedefleyen bevasizumab bulunur. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne göre bu ve diğer ameliyat dışı tedavilerin sonuçları şimdilik karışıktır ya da tam olarak kanıtlanmamıştır.1

Bevasizumab, bazı merkezlerde damar yoluyla uygulanan bir seçenek olarak kullanılır. RRP’de kullanımı onay dışıdır; böbrek işlevinde bozulma ve yüksek tansiyon gibi yan etkiler görülebileceği için tıbbi onkoloji uzmanıyla birlikte izlenmesi önerilir.7 AAO-HNS Bulletin, 2024’te HPV 6 ve 11’e yönelik tedavi edici aşıların erken evre (faz 1/2) çalışmalarda umut verici sonuçlar verdiğini bildirdi.7 ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ise 2025’te erişkin RRP hastaları için bir immünoterapiyi onayladı; bu onay, tedavinin Türkiye’de ruhsatlı ya da erişilebilir olduğu ya da her hasta için uygun olduğu anlamına gelmez.8

Bu tedavilerin uygunluğu, onay durumu ve erişilebilirliği uzman değerlendirmesi gerektirir; bağışıklık sistemini hedefleyen yeni tedaviler ses teli papillomu sayfamızda anlatılır.

Cerrahınızla neleri konuşmalısınız?

Op. Dr. Esin Özlem Atmış, ses teli papillomlarının tedavisinde mavi lazer teknolojisini kullanır ve her işlemde sağlıklı ses dokusunun korunmasını gözetir. Aşı ya da ilaç gibi ek tedaviler bu cerrahi planın yerine geçmez; yalnızca yanında konuşulabilecek seçeneklerdir. Lazerin rolü için mavi lazer ile ses teli tedavisi yazımıza bakabilirsiniz.

Görüşmede şu konular kararı kolaylaştırır: daha önce HPV aşısı olup olmadığınız, ameliyatlarınızın sıklığı, hastalığın çocuklukta mı erişkinlikte mi başladığı ve aşının sizin yaşınızda nasıl değerlendirileceği. Bir ek tedavinin etkisi, ancak ameliyat aralıklarının kaydıyla izlenebilir. Kontrol muayenesinin nasıl yapıldığını laringoskopi ve ses teli muayenesi yazımızda okuyabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

HPV aşısı ses teli papillomunu tedavi eder mi?

Hayır, var olan papillomları ortadan kaldırmaz; temel tedavi cerrahidir.1 Meta-analizler, ameliyata ek olarak yapıldığında ameliyatlar arası sürenin uzayabildiğini gösteriyor.3,4

Ses teli papillomunda HPV aşısı ne kadar etkili?

63 hastalık bir meta-analizde ameliyatlar arası ortalama süre 7,02 aydan 34,45 aya uzadı.3 Ancak bu sonuç randomize çalışmalardan değil, küçük ve çoğunlukla geriye dönük çalışmalardan gelir.3,7

Papillom tanısı aldıktan sonra HPV aşısı olunabilir mi?

Çalışmalarda aşı, tanı almış hastalara onay dışı kullanım olarak yapılmıştır.5 Sizin için uygun olup olmadığını yaşınıza ve hastalığınızın seyrine göre hekiminizle konuşmanız gerekir.

HPV aşısı çocuklarda papillomu önler mi?

ABD’de aşı döneminde doğan çocuklarda çocukluk çağı papillomu sıklığı 100.000 doğumda 2,0’dan 0,5’e geriledi.6 Yazarlar bu düşüşü büyük olasılıkla aşılamaya bağladı.6

Hamileyken HPV aşısı yapılır mı?

Hayır. CDC, HPV aşısının gebelikte önerilmediğini ve gebelik bilinen kadınlarda aşıya gebelikten sonra başlanmasını belirtir.2

Sidofovir veya bevasizumab aşıdan daha mı etkili?

Bu ilaçlar farklı amaçla ve farklı yan etki profiliyle kullanılır; sonuçları karışıktır ya da henüz tam kanıtlanmamıştır.1 Bevasizumabın RRP’de kullanımı onay dışıdır.7

Aşı olursam bir daha ameliyat gerekmez mi?

Bunu garanti eden bir kanıt yoktur. Aşılı hastalarda da tekrarlama bildirilmiştir; bu nedenle düzenli takip sürer.5

Cerrahınıza sorabileceğiniz sorular

  • Daha önce aldığım bir HPV aşısı varsa, tekrar aşı gerekir mi?
  • Benim yaşımda ve hastalık seyrimde aşı yararlı olabilir mi?
  • Ek tedavi düşünülmesi için ameliyatlarım ne sıklıkta olmalı?
  • Ek tedavinin etkisini hangi kayıtlarla izleyeceğiz?
  • Sidofovir veya bevasizumab benim için ne zaman konuşulur?

| Papillom tedavinizi ve ek seçenekleri birlikte konuşalım

Şikâyetinizi, kaç ameliyat geçirdiğinizi ve son ameliyatınızın ne zaman olduğunu kısaca yazın; belge ya da muayene bulgusu gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Aşı gibi ek seçenekleri, cerrahi planınızla birlikte cerrahınızla konuşabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. NIDCD (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri). Recurrent Respiratory Papillomatosis or Laryngeal Papillomatosis.
  2. CDC (ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri). HPV Vaccine Recommendations.
  3. Rosenberg T, ve ark. Therapeutic Use of the Human Papillomavirus Vaccine on Recurrent Respiratory Papillomatosis: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Infect Dis. 2019;219(7):1016-1025.
  4. Ponduri A, ve ark. The Efficacy of Human Papillomavirus Vaccination as an Adjuvant Therapy in Recurrent Respiratory Papillomatosis. Laryngoscope. 2023;133(9):2046-2054.
  5. Mauz PS, ve ark. HPV vaccination as preventive approach for recurrent respiratory papillomatosis – a 22-year retrospective clinical analysis. BMC Infect Dis. 2018;18(1):343.
  6. Meites E, ve ark. Significant Declines in Juvenile-onset Recurrent Respiratory Papillomatosis Following Human Papillomavirus (HPV) Vaccine Introduction in the United States. Clin Infect Dis. 2021;73(5):885-890.
  7. AAO-HNS (Amerikan Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Akademisi) Bulletin. #WorldVoiceDay: Latest Treatment Advances for RRP.
  8. US Food and Drug Administration. FDA Approves First Immunotherapy for Recurrent Respiratory Papillomatosis.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

Tüm KBB yazılarına dön

Site içeriği son güncelleme: · Site sorumlusu iletişim: ask@esinozlematmis.com