Mavi Lazer ile Ses Teli Tedavisi: Hangi Durumlarda Kullanılır?

Mavi lazer, 445 nanometre dalga boyunda çalışan ve gırtlak cerrahisinde kullanılan bir lazer türüdür. Hem doku içindeki küçük damarları kapatabilen (fotoanjiyolitik) hem de dokuyu kesip buharlaştırabilen bir özelliğe sahiptir; bu yüzden papillom, polip, Reinke ödemi ve damarsal lezyonlar gibi çeşitli ses teli hastalıklarında kullanılabilir.^1,2 Bazı merkezlerde ince bir endoskop aracılığıyla, uyanık hastada ofis ortamında da uygulanabilmektedir.^1,3

Ancak mavi lazer her ses teli sorunu için ilk ya da tek seçenek değildir. Yöntem, lezyonun türüne, büyüklüğüne ve yerine göre seçilir; bazı lezyonlarda mikroskop altında soğuk aletlerle yapılan cerrahi hâlâ temel yaklaşımdır.⁵ Bu yazıda mavi lazerin ne yaptığını, kanıtların ne gösterdiğini ve sınırlarını anlatıyoruz.

Mavi lazer nasıl çalışır?

Lazerler, dalga boylarına göre farklı dokular tarafından farklı ölçüde emilir. Mavi lazerin ışığı kandaki hemoglobin tarafından iyi emilir; bu sayede lezyonu besleyen küçük damarları kapatabilir ve çevredeki sağlıklı dokuya daha az etkiyle çalışabilir. Aynı zamanda temas ederek dokuyu kesebilir ya da buharlaştırabilir.^1,2

Ses telleri titreşen, ince ve hassas yapılardır; sesin kalitesi bu yüzeyin korunmasına bağlıdır. Lazerin amacı lezyonu tedavi ederken ses telinin titreşen yüzeyini olabildiğince korumaktır. Hangi aletin kullanılacağı, bu hedefe en iyi hangi yöntemle ulaşılacağına göre seçilir.

Hangi durumlarda kullanılır?

Yayımlanmış serilerde mavi lazer; tekrarlayan solunum yolu papillomatozu (ses teli papillomu), ses teli polipleri, Reinke ödemi, damarsal lezyonlar (anjiyom), lökoplaki ve displazi, gırtlak altı darlık, granülom ve yapışıklıklar gibi geniş bir lezyon grubunda kullanılmıştır.² Papillomlarda ve iyi huylu lezyonlarda ses kalitesiyle ilgili anket skorlarında belirgin iyileşme bildirilmiştir.⁴

Op. Dr. Esin Özlem Atmış, gırtlak papillomlarının tedavisinde mavi lazer teknolojisini kullanır. Papillomlar tekrarlama eğiliminde olduğu için tedavide hem mevcut lezyonların giderilmesi hem de ses teli dokusunun korunması ve uzun dönem takip birlikte planlanır. Ayrıntılar için ses teli papillomu sayfamıza bakabilirsiniz.

Muayenehanede mi, ameliyathanede mi?

Geleneksel olarak ses teli lezyonları genel anestezi altında, ağızdan yerleştirilen bir tüp ve mikroskop yardımıyla (süspansiyon laringoskopi) tedavi edilir. Mavi lazerin ince bir endoskopun kanalından geçirilebilmesi, bazı işlemlerin uyanık hastada, lokal uyuşturmayla ofiste yapılabilmesini sağlamıştır.^1,3

Polip ve Reinke ödemi olan hastaları karşılaştıran bir çalışmada, ofiste mavi lazerle tedavi edilen 52 hasta ile genel anestezi altında soğuk aletlerle ameliyat edilen 91 hastanın ses anketi sonuçları benzerdi. Ofis işlemi ortalama 4,9 dakika, genel anestezili ameliyat 37,1 dakika sürdü ve yan etki bildirilmedi.³ Uyanık hastada yapılan 11 işlemlik başka bir seride de ses anketi skorları düzeldi ve komplikasyon görülmedi.¹

Her hasta ofis işlemi için uygun değildir. Öğürme refleksi güçlü olanlar, lezyonu endoskopla iyi görülemeyenler ya da lezyonun derin bir bölümünün hassas şekilde çıkarılması gerekenler için ameliyathane daha uygun olabilir. Yöntem muayene bulgularına göre seçilir.

Mavi lazerin sınırları

Mavi lazerle ilgili yayınların çoğu küçük ve geriye dönük serilerdir; yazarlar da daha büyük çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtir.^1,2 Yani yöntem umut verici, ama her lezyonda geleneksel cerrahiden daha iyi olduğunu gösteren güçlü karşılaştırmalı kanıt henüz yoktur. Daha yeni bir teknoloji, kendiliğinden daha iyi ya da daha risksiz sonuç anlamına gelmez.

Ses teli kistlerinde temel tedavi, kist duvarının dikkatle çıkarıldığı cerrahidir. Ofiste mavi lazerle tedavi edilen üç kistlik bir seride lezyonlar geriledi; ancak yazarlar, mikroskopik görüntülemenin olmadığı ofis ortamında ses telinde iz dokusu (skar) gelişme riskinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.⁵ Kistlerin ameliyatsız seyri hakkında ses teli kisti ameliyatsız geçer mi? yazımıza bakabilirsiniz.

Tedavi sonrası

İşlemin türüne ve kapsamına göre kısa bir ses istirahati önerilebilir. Ses teli ameliyatlarından sonra uzun süreli sessizliğin kısa istirahate göre daha iyi sonuç vermediği gösterilmiştir.⁶ Ses istirahatinin süresi ve sese dönüş takvimi hakkında ayrıntılar ses teli ameliyatı sonrası ses istirahati yazımızda.

Papillom gibi tekrarlayabilen hastalıklarda düzenli muayeneler tedavinin parçasıdır. Polip ve nodül gibi sesi zorlamakla ilişkili lezyonlarda ise ses terapisi ve ses kullanım alışkanlıklarının düzenlenmesi, lezyonun yeniden oluşma riskini azaltmaya yardımcı olur.

Sık sorulan sorular