Göz Kapağı Ameliyatı Sonrası Göz Kuruluğu: Ne Kadar Sık, Ne Zaman Geçer?

Göz kapağı ameliyatı sonrası göz kuruluğu sık görülen bir şikâyettir. On yıllık, 892 ameliyatlık bir seride hastaların yaklaşık dörtte birinde kuru göz belirtileri, yine yaklaşık dörtte birinde göz yüzeyini örten zarın şişmesi (kemozis) görüldü.³ Öte yandan yalnızca üst kapak ameliyatını inceleyen randomize çalışmaların birleşik analizinde, kuru göz belirtileri ameliyattan sonra ameliyat öncesine göre azaldı.⁴

Bu iki bulgu çelişkili değildir: Risk; hangi kapağın ameliyat edildiğine, kullanılan tekniğe ve ameliyattan önce gözünüzün ne durumda olduğuna bağlıdır.^3,5 Aşağıda kuruluğun neden olduğunu, kimlerde riskin arttığını, ameliyattan önce neyin kontrol edildiğini ve hangi durumun artık normal sayılmadığını anlatıyoruz.

Göz kapağı ameliyatı sonrası göz kuruluğu ne kadar sık?

En sık alıntılanan verilerden biri, tek bir cerrahın on yılda yaptığı 892 alt ve üst kapak ameliyatını geriye dönük inceleyen çalışmadır. Burada kuru göz belirtileri %26,5, kemozis %26,3 oranında bildirildi.³ Bu çalışma geriye dönük ve tek merkezlidir; belirtiler hastaların doldurduğu bir ankete dayanır ve alt kapak ameliyatlarını da içerir.

Daha yüksek kaliteli veriler farklı bir tablo gösterir. Toplam 450 hastayı kapsayan 12 randomize çalışmanın meta-analizinde, üst blefaroplastiden sonra kuru göz belirtilerinin ameliyat öncesine göre belirgin şekilde azaldığı görüldü.⁴ Yani üst kapak ameliyatı herkesin gözünü kurutmaz; bazı kişilerde şikâyet azalabilir. Ancak bu analiz yalnızca üst kapak ameliyatlarını kapsar; alt kapak ameliyatı ya da önceden kuru gözü olan kişiler için sonuç aynen geçerli olmayabilir.

Neden olur?

Blefaroplastiden sonra kapağın geçici olarak tam kapanmaması (lagoftalmi) sık görülebilir ve göz yüzeyinin daha çok açıkta kalmasına yol açar; şişliğe bağlı olduğunda genellikle yedi gün içinde düzelir.² 892 ameliyatlık seride kuru göz belirtileri, ameliyat sonrası geçici lagoftalmi görülenlerde anlamlı olarak daha sıktı; yazarlar, göz çevresindeki halka kasını (orbikülaris okuli) bozan ve ciltten yapılan yaklaşımların riski artırabileceğini belirtti.³

Ameliyatın kendisi de gözyaşında geçici bir iltihap yanıtı başlatabilir. 20 hastalık küçük bir çalışmada üst blefaroplastiden sonra gözyaşındaki iltihap belirteçleri arttı ve gözyaşı filminin dağılma süresi kısaldı. Önceden kuru gözü olmayanlarda bu kısalma yalnızca birinci ayda görülürken, kuru gözü olanlarda altı ay boyunca sürdü.⁵

Kimlerde risk daha yüksek?

Riski artıran etkenler büyük ölçüde ameliyattan önce bilinebilir. Bu yüzden asıl önlem, doğru kişiyi doğru teknikle ve doğru zamanda ameliyat etmektir.

Tabloda yer almayan ama sık sorulan bir nokta kontakt lens kullanımıdır. Lens kullananlar ameliyattan sonra yaklaşık iki hafta lens takmaz.¹ Uzun süre lens kullanmış ve gözleri zaten kuruyan kişilerin bunu ilk görüşmede söylemesi faydalıdır.

Ameliyattan önce ne kontrol edilir?

Mayo Clinic, göz kapağı ameliyatından önce göz kuruluğu, glokom, alerji, dolaşım sorunları, tiroid hastalığı ve diyabetin sorulduğunu belirtir.¹ Op. Dr. Esin Özlem Atmış’ın planlamasında bunlara ek olarak gözyaşı ölçümü, görme alanı testi ve kapağın kapanması değerlendirilir; göz kuruluğu varsa ameliyattan önce tedavi edilir ve plana katılır. Üst kapaktan alınacak deri ölçülü tutulur ve alt kapağın gerginliği önceden test edilir. Bu kontrollerin ayrıntısı göz kapağı estetiği sayfamızda yer alır.

Riskin yüksek olduğu kişilerde plan değişebilir: alınacak deri miktarı azaltılabilir, kas korunabilir, alt ve üst kapak ayrı seanslara bölünebilir ya da kuruluk kontrol altına alınana kadar ameliyat ertelenebilir. Randomize çalışmalarda kasın korunduğu tekniklerin gözü tam kapatamama sıklığını azalttığı görüldü.⁴

İyileşme döneminde kuruluk nasıl yönetilir?

İlk haftalarda cerrahınızın verdiği damla ve merhemleri düzenli kullanmak temel yaklaşımdır.¹ Göz yüzeyi açıkta kalıyorsa standart tedavi sık aralıklarla suni gözyaşı ve gece kayganlaştırıcı merhemdir; gerekirse göz kapağı bantlanabilir, nem odası (gözü saran koruyucu örtü) ya da gözyaşı kanalı tıkaçları kullanılabilir.²

Küçük bir çalışmada, ameliyat öncesi kuru gözü olan hastalarda belirtiler birinci ayda arttı ve altıncı ayda ameliyat öncesi düzeye döndü.⁵ Bu süre zarfında ekranda uzun süre kesintisiz çalışmamak, rüzgâr ve güneşten korunmak ve gözü ovuşturmamak işi kolaylaştırır. Gün gün iyileşme takvimi için göz kapağı ameliyatı sonrası iyileşme yazımıza bakabilirsiniz.

Ne zaman normal değildir?

İlk günlerde batma, sulanma ve geçici bulanıklık beklenir. EyeWiki, blefaroplasti sonrası gözün tam kapanmamasının (lagoftalmi) sık görülebildiğini ve özellikle uykuda gözün açık kalmasının belirtileri sabahları artırabileceğini belirtir.² Göz yüzeyinin uzun süre açıkta kalması kornea çiziği, ülser ve enfeksiyona; ağır durumlarda kalıcı görme kaybına yol açabilir.²

Şu durumlarda beklemeden cerrahınıza ulaşın:

• Şişlik indikten sonra da gözünüzü tam kapatamıyorsanız
• Sabahları belirgin yanma, batma ya da yabancı cisim hissi artıyorsa²
• Damla ve merheme rağmen kızarıklık ve ağrı artıyorsa
• Yeni ve şiddetli göz ağrısı ya da görmede değişiklik varsa¹

Kalıcı lagoftalmide altta yatan nedene yönelik cerrahi tedavi gerekebilir.² Erken dönemde ise tedavi genellikle damla, gece merhemi ve yakın takiple başlar.²

Sık sorulan sorular