Ses teli dolgusu riskleri yayımlanmış serilerde genellikle düşük oranlarda bildirilir: Yedi üniversite merkezinde 460 enjeksiyonun incelendiği bir çalışmada komplikasyon oranı uyanık yapılan işlemlerde %3, genel anestezide yapılan işlemlerde %2’ydi ve aradaki fark anlamlı değildi.1 Başka bir seride bildirilen komplikasyonların tümü küçüktü ve ameliyat gerektirmeden yönetildi.2 Dolgunun ses telinin yüzeyine fazla yakın yerleşmesi3 ve dolgu maddesine karşı iltihabi tepki4 ise sesi bozabilecek durumlar arasındadır. Nadir de olsa gırtlakta şişlik ve nefes darlığı gelişebileceği için bu belirtiler acil olarak değerlendirilir.5
İşlemin nasıl yapıldığını ve hangi dolgu maddelerinin kullanıldığını ses teli dolgusu (enjeksiyon laringoplasti) sayfamızda anlattık. Bu rehberde her riskin ne anlama geldiğini, araştırmalarda ne sıklıkla görüldüğünü, nasıl fark edildiğini ve riskin nasıl azaltıldığını ele alıyoruz.
Kısaca
- Genel oran düşüktür: 460 enjeksiyonluk çok merkezli bir seride komplikasyon oranı %2–3 arasındaydı.1
- Uyanık ya da genel anestezi: İki yöntemi karşılaştıran çalışmalarda ses sonuçları ve komplikasyon oranları benzer bulundu.1,2
- Yüzeysel yerleşim sesi bozabilir: Bir seride 100 hastanın 4’ünde dolgu ses telinin yüzeyine fazla yakın yerleşti; bu hastaların hepsi kadındı.3
- İltihabi tepki nadirdir ama gecikebilir: Hiyalüronik asitle bildirilen tepkiler işlemden hemen sonra ya da üç haftaya kadar uzanan bir sürede başladı.5
- Yetersiz dolgu aynı seansta tamamlanabilir: Bazı merkezlerde ikinci enjeksiyon hemen yapılır ve ses yeniden değerlendirilir.6
Ses teli dolgusu riskleri ne sıklıkla görülür?
Bir oranı yorumlarken çalışmanın hangi hastaları, hangi dolgu maddesini ve hangi yöntemi incelediğine bakmak gerekir. Aşağıdaki tablo, farklı çalışmalarda bildirilen başlıca riskleri bir arada gösterir. Oranlar farklı merkezlerden, farklı dolgu maddeleriyle elde edildiği için birbiriyle doğrudan karşılaştırılmamalıdır.
| Risk | Ne olur? | Araştırmalarda bildirilen |
|---|---|---|
| Herhangi bir komplikasyon | Çoğunlukla küçük ve izlemle geçen sorunlar | 460 enjeksiyonda uyanık %3, genel anestezide %21; 75 işlemde 7 küçük komplikasyon (%9,3), hepsi ameliyatsız yönetildi2 |
| Yüzeysel yerleşim | Ses değişmez ya da kötüleşir | Uyanık yapılan 100 hastalık seride 4 hasta, hepsi kadın3 |
| İltihabi tepki (hiyalüronik asit) | Ses bozukluğu, ağrılı yutma, nefes darlığı | 186 hastada %3,84; 467 hastada 7 hasta5 |
| Kanama, morluk | Boyunda morluk, tükürükte kan lekeleri | Hasta bilgilendirme metinlerinde olası risk olarak belirtilir6 |
| Maddenin yanlış yerde kalması | Titreşimin bozulması, bazen maddenin çıkarılması | Kalsiyum hidroksilapatitle ilgili bir komplikasyon serisinde 6 ses telinde maddenin çıkarılması gerekti7 |
Bu oranlar, sorunun hiç olmayacağı ya da mutlaka olacağı anlamına gelmez. Size özgü riskleri, ses telinin durumu, kullanılacak dolgu ve işlemin yolu bilindikten sonra hekiminiz değerlendirir.
Uyanık mı, genel anestezide mi: risk değişir mi?
Ses teli dolgusu sayfamızda belirtildiği gibi enjeksiyon çoğu zaman uyanıkken, boyundan yapılır; başka bir ses teli işlemiyle birleştirildiğinde genel anestezide ağızdan da yapılabilir. Çok merkezli çalışmada teknik başarı uyanık işlemlerde %99, genel anestezide %97 olarak bildirildi ve komplikasyon oranları arasında anlamlı fark yoktu.1
Avustralya’dan bildirilen bir seride 41 işlem yerel, 34 işlem genel anestezi altında yapıldı. Yedi küçük komplikasyonun beşi genel anestezi, ikisi yerel anestezi grubundaydı ve hepsi ameliyat gerektirmeden yönetildi; iki grupta ses sonuçları benzerdi.2 Hangi yolun seçileceğine hekiminiz; işleme uyumunuzu ve aynı seansta başka bir ses teli işlemi gerekip gerekmediğini birlikte değerlendirerek karar verir.
Genel anestezinin kendine ait riskleri vardır ve bunlar ayrıca konuşulur. Uyanık işlemde ses, işlem sırasında yeniden değerlendirilebilir ve gerekirse aynı seansta ek enjeksiyon yapılabilir.6
Ses teli dolgusu yan etkileri tek tek
Kanama ve morluk: İğne boyun derisinden ya da ağızdan geçtiği için küçük bir kanama olabilir; bu, boyunda morluk ya da öksürürken tükürükte birkaç kan lekesi olarak görülür.6 Artan ya da durmayan kanama hekime bildirilmelidir.
Dolgunun yüzeye fazla yakın yerleşmesi: Ses teli, titreşen ince bir yüzey tabakası ve onun altında daha derin dokulardan oluşur. Dolgu derine yerleştirildiğinde ses telini içeri iter; yüzeye fazla yakın yerleştiğinde ise titreşimi bozabilir. Uyanık yapılan 100 hastalık bir seride 4 hastada dolgu istemeden yüzey tabakasına yerleşti; bu hastalarda ses değişmedi ya da kötüleşti ve hepsi ameliyatsız izlendi. Dört hastanın hepsinin kadın olması, yazarlara göre gırtlak boyutu ve anatomisindeki farklarla ilgili olabilir.3 Uzun süre emilmeyen maddelerde yüzeysel yerleşimin yol açtığı ses kısıklığı uzun sürebilir ve kendiliğinden düzelmeyebilir.8
İltihabi tepki: Hiyalüronik asit dolgusu yapılan 186 hastanın (245 ses teli) incelendiği bir çalışmada işlem sonrası iltihabi tepki oranı %3,8’di. En sık yakınmalar ağrılı yutma, ses bozukluğu ve nefes darlığıydı; muayenede kızarıklık, şişlik ve ses telinin esnekliğinde azalma görüldü. Tüm hastalara kortikosteroid verildi; ses teli titreşimi 3 hafta ile 26 ay arasında düzeldi ve ses anketi puanı hastaların yarısında normale döndü.4 Türkiye’den çok merkezli bir çalışmada ise 467 hastanın 9’unda (%1,9) komplikasyon görüldü; bunların 7’si iltihabi tepkiydi. Belirtiler işlemden hemen sonra ile üç hafta sonrası arasında başladı; bazı hastaların hastaneye yatırılması gerekti ve bir hastaya solunum tüpü takıldı (entübasyon).5 Bu tablo seyrek görülür, ancak geç başlayabildiği için işlemden sonraki haftalarda da akılda tutulmalıdır.
Maddenin yanlış yere yerleşmesi ya da yer değiştirmesi: Kalsiyum hidroksilapatit dolgusundan sonra sorun yaşayan 16 hastayı (22 enjeksiyon) inceleyen bir seride, bilgisayarlı tomografiyle altı ses telinde maddenin yanlış yerde olduğu doğrulandı. Altı implant enjeksiyondan 2–24 ay sonra cerrahi olarak çıkarıldı ve bunların beşinde ses teli titreşimi yeniden düzeldi.7 Bu çalışma bir oran vermez; komplikasyon gelişen hastaları inceler. Yine de uzun süren maddelerde yerleşimin neden önemli olduğunu gösterir.
Geçici yakınmalar: Ses teli dolgusu sayfamızda belirtildiği gibi işlem sırasında ve sonrasında yanma ve kısa süreli boğulma hissi olabilir; enjeksiyon yerinde ya da kulakta hafif ağrı birkaç saat sürebilir.6 Bu yakınmaları ve ilk günlerde beklenen diğer durumları ses teli dolgusu sonrası yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
| Ses teli dolgusunun riskleri sizin için nasıl?
Kaygınızı kısaca yazın; ses sorununuzun ne zamandır sürdüğünü belirtmeniz yeterlidir. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.
Az ya da fazla dolgu ve tekrar enjeksiyon
Ses teline ne kadar dolgu verileceği, maddenin bir kısmının emileceği hesaba katılarak belirlenir. Bazı merkezlerde, maddenin bir kısmı kısa sürede dağıldığı için ses teli biraz fazla doldurulur.8
Dolgu yetersiz kaldığında ses telleri hâlâ tam kapanmaz ve ses nefesli kalır. Bazı merkezlerde bu, aynı seansta fark edilirse ikinci bir enjeksiyon hemen yapılır ve ses yeniden değerlendirilir.6 Geçici dolgular zamanla emildiği için ses telinin sorunu sürüyorsa ileride tekrar enjeksiyon ya da başka bir tedavi gündeme gelebilir. Dolgu maddelerine göre etkinin ne kadar sürdüğünü ses teli dolgusunun etkisi ne kadar sürer yazımızda, felçte izlenen yolu ise ses teli felci tedavisi yazımızda anlattık.
Ses teli kapanmasının nedeni de sonucu etkiler. Ses telinde oluk ya da skar olan hastalarda titreşen yüzey zaten etkilendiği için beklentiler farklıdır; bu durumu sulkus vokalis yazımızda ele aldık.
Risk nasıl azaltılır?
- Doğru tanı: Sesin neden nefesli olduğu, ses tellerinin kamerayla, çoğu zaman stroboskopla birlikte görüntülenmesiyle netleştirilir. Bu adım, dolgunun gerçekten yarar sağlayacak bir sorun için yapılmasını sağlar. Olası nedenleri nefesli ses nedenleri yazımızda topladık.
- İlaçların gözden geçirilmesi: Ses teli dolgusu sayfamızda belirtildiği gibi kan sulandırıcı ilaçların kesilmesi gerekebilir; bu yalnızca size söylendiği şekilde yapılır, kendi kararınızla ilaç bırakılmaz.
- Uygun zamanlama: Ses teli dolgusu sayfamızda belirtildiği gibi, son iki hafta içinde geçirilmiş bir boğaz ya da göğüs enfeksiyonu işlemin ertelenmesine yol açabilir.
- Uygun yöntem ve madde seçimi: Uyanık ya da genel anestezi, geçici ya da uzun süren madde seçimi; hastanın işleme uyumuna, sinirin toparlanma olasılığına ve eşlik eden işlemlere göre yapılır.
- İşlem sonrası gözlem ve bilgilendirme: İşlemden sonra bir süre gözlem yapılması ve hangi belirtide hemen başvurulacağının bilinmesi, nadir ama ciddi sorunların erken fark edilmesini sağlar.6
Sık sorulan sorular
Ses teli dolgusu riskleri nelerdir?
Ses teli dolgusunun zararları var mı?
Ses teli dolgusu yan etkileri ne kadar sürer?
Uyanık yapılan enjeksiyon daha mı risklidir?
Dolgu sesimi kötüleştirebilir mi?
Hiyalüronik asit dolgusuna alerji olur mu?
Ses teli dolgusu tekrar gerekebilir mi?
Evet. Geçici dolgular zamanla emilir; ses teli sorunu sürüyorsa tekrar enjeksiyon ya da başka bir tedavi konuşulabilir. Bu bir komplikasyon değil, çoğu zaman planın bir parçasıdır.
Hangi belirtide acil başvurmalıyım?
Nefes darlığı ya da nefes alırken hırıltı olduğunda beklemeden acil yardım alın; bu belirtiler işlemden günler, hatta haftalar sonra da başlayabilir.5
KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular
- Benim durumumda hangi dolgu maddesi düşünülüyor ve bu maddenin bilinen riskleri neler?
- İşlem uyanık mı, genel anestezide mi yapılacak; neden?
- Kullandığım ilaçlardan hangilerini, ne zaman düzenlemem gerekir?
- İlk haftalarda hangi belirtide size hemen ulaşmalıyım?
- Dolgu yetersiz kalırsa ya da etkisi azalırsa sonraki adım ne olur?
| Ses teli dolgusunu konuşmadan önce sorularınızı yazın
Kaygınızı kısaca yazın; fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Sulica L, ve ark. Current practice in injection augmentation of the vocal folds: indications, treatment principles, techniques, and complications. Laryngoscope. 2010;120(2):319-325.
- Chandran D, ve ark. A comparative study of voice outcomes and complication rates in patients undergoing injection laryngoplasty performed under local versus general anaesthesia: an Adelaide voice specialist’s experience. J Laryngol Otol. 2017;131(S1):S41-S46.
- Jamal N, ve ark. Higher risk of superficial injection during injection laryngoplasty in women. Am J Otolaryngol. 2014;35(2):159-163.
- Dominguez LM, ve ark. Inflammatory reaction to hyaluronic acid: A newly described complication in vocal fold augmentation. Laryngoscope. 2017;127(2):445-449.
- Enver N, ve ark. Inflammatory complications of vocal fold injection with hyaluronic acid: a multiinstitutional study. Turk J Med Sci. 2021;51(2):819-825.
- University Hospitals Coventry and Warwickshire NHS Trust. Injection Laryngoplasty Under Local Anaesthetic (hasta bilgilendirme metni). 2021.
- DeFatta RA, ve ark. Complications of injection laryngoplasty using calcium hydroxylapatite. J Voice. 2012;26(5):614-618.
- Weill Cornell Medicine, Sean Parker Institute for the Voice. Vocal Fold Injection.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

