Burun tıkanıklığıyla birlikte akıntı, başta dolgunluk ve koku değişikliği yaşayan birçok kişi “sinüzit oldum” der. Oysa alerjik rinit ve viral üst solunum yolu enfeksiyonları da benzer belirtiler oluşturabilir. Tanıyı belirleyen tek başına akıntının rengi değildir.
Alerjide hapşırma, burun ve göz kaşıntısı, dönemsel veya tetikleyiciyle artan yakınmalar öne çıkabilir. Akut sinüzitte ise üst solunum yolu enfeksiyonu sonrasında süren tıkanıklık, yüz ağrısı/baskı ve akıntı görülebilir. Her durumda muayene ve öykü belirleyicidir.
İstanbul'da tekrarlayan burun şikâyetleri için değerlendirmede amaç gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınırken farklı nedenleri atlamamaktır.
Süre ne anlatır?
Alerjik yakınmalar tetikleyici sürdükçe haftalar boyunca devam edebilir. Akut sinüzitin çoğu viral durumla ilişkilidir ve antibiyotik gerektirmeyebilir. NICE, yaklaşık 10 gün veya daha kısa süren akut sinüzit belirtilerinde rutin antibiyotik önermez.
Belirtiler hızla ağırlaşıyor, kişi belirgin biçimde hastalanıyor veya uzayan şikâyetler düzelmiyorsa yeniden değerlendirme gerekir. Göz çevresinde şişlik, görme değişikliği veya ağır baş ağrısı gibi ciddi belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir.
Burun içi muayene neyi değiştirir?
Hekim eşlik eden alerji belirtilerini, yakınmanın seyrini ve burun içi bulguları değerlendirir. Septum eğriliği ve burun eti büyümesi gibi yapısal nedenler alerjiyle birlikte bulunabilir; bu durum “ya biri ya diğeri” yaklaşımını yetersiz kılar.
Uzun süreli tek taraflı tıkanıklık veya tekrarlayan ağır yakınmalarda başka nedenleri araştırmak gerekebilir. Test ihtiyacı herkeste aynı değildir.
Tedavi kararında sık hata
Her yoğun akıntıyı bakteriyel enfeksiyon sanmak veya her tıkanıklık için cerrahi aramak doğru değildir. Doğru yaklaşım, önce şikâyetin kaynağını ve süresini anlamaktır.
Antibiyotik kararını tek bir belirtiye bağlamayın
Sinüzit belirtilerinin çoğu ilk günlerde viral süreçle ilişkili olabilir. NICE kılavuzu yaklaşık on gün veya daha kısa süren akut sinüzit belirtilerinde antibiyotik verilmemesini önerirken, kötüleşen veya farklı risk taşıyan hastalarda yeniden değerlendirmeyi vurgular. Tedavi önerisi, hastanın genel durumu, süre ve muayene bulgularıyla birlikte oluşturulur.
Sarı-yeşil akıntı mutlaka antibiyotik gerektirir mi?
Hayır. Renk tek başına bakteriyel enfeksiyonu doğrulamaz.
Alerji sinüzitle aynı anda olabilir mi?
Evet. Alerjik inflamasyon ve sinüs belirtileri birlikte görülebilir.
Ne zaman tekrar doktora başvurmalıyım?
Belirtiler kötüleşirse, beklenenden uzun sürerse veya ciddi uyarıcı bulgular varsa yeniden değerlendirme gerekir.
Muayene öncesi karar notları
Görüşmeye giderken şu noktaları düşünün: Burun/göz kaşıntısı var mı? Belirtiler hangi mevsimde artıyor? Kaç gündür sürüyor? Bakteriyel enfeksiyon lehine hangi bulgu var?
İstanbul’da KBB randevusuna giderken belirtilerin tarihini, önceki değerlendirmeleri, varsa test sonuçlarını ve okul/iş/uyku üzerindeki etkilerini not etmek karar sürecine yardımcı olabilir. Özellikle çocuklarda aile gözlemleri de önemlidir.
Tıbbi kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Acil yakınmalarda gecikmeden tıbbi yardım alın.