Reinke ödemi, ses tellerinin yüzeyindeki yumuşak tabakada sıvı birikmesiyle oluşan iyi huylu bir şişliktir; sesi kısar, belirgin biçimde kalınlaştırır ve başlıca nedeni uzun süreli sigara kullanımıdır.1,2 Tedavinin ilk adımı sigarayı bırakmaktır. Şişlik yeterince gerilemezse ya da nefes almayı zorlaştırıyorsa ağız yoluyla, mikroskop altında yapılan ses teli ameliyatı (mikrolaringeal cerrahi) gündeme gelir.1,2,3
Reinke ödemi tek başına kanser ya da kanser öncüsü bir hastalık değildir. Yine de sigaranın gırtlakta hasar oluşturduğunu gösterir; bu nedenle ses tellerinin kamerayla incelenmesi (laringoskopi) ve gırtlağın ayrıntılı değerlendirilmesi önemlidir.1,2 Bu yazıda Reinke ödeminin belirtilerini, tanının nasıl konduğunu, sigarayı bırakmanın etkisini, ameliyatın hangi durumlarda düşünüldüğünü ve ameliyattan sonra sesin nasıl değişebileceğini anlatıyoruz.
Kısaca
- Sigarayla çok güçlü bir ilişkisi vardır: Reinke ödemi neredeyse yalnızca sigara içenlerde görülür; reflü ve sesin aşırı kullanımı da katkıda bulunabilir.2,1
- Ses kalınlaşır: Kalın ve hışırtılı ses özellikle kadınlarda fark edilir; doğal olarak kalın sesli erkeklerde gözden kaçabilir.2
- Büyük şişlik nefesi etkileyebilir: Önce efor sırasında, ileri durumda dinlenirken nefes darlığı olabilir.2,3
- Kanser riski düşüktür ama muayene şarttır: 189 hastalık bir çalışmada hastaların %90’ında displazi (hücre düzeyinde düzensizlik) yoktu ve kanser saptanmadı.4
- Sigara sürerse şişlik tekrarlayabilir: Ameliyattan sonra sigaraya devam etmek ödemin geri gelmesine yol açabilir.1,3
Reinke ödemi nedir, neden olur?
Ses tellerinin yüzeyinde, titreşimi kolaylaştıran gevşek ve yumuşak bir tabaka bulunur. Tıpta bu tabakaya Reinke boşluğu ya da yüzeyel lamina propria denir. Reinke ödeminde bu tabaka ses telinin tüm uzunluğu boyunca sıvıyla şişer; hastalık polipoid kordit adıyla da anılır.2,1 Şişlik iki ses telinde eşit olmayabilir; bazen yalnızca tek taraf etkilenir.2
En önemli neden uzun süreli sigara kullanımıdır. Cleveland Clinic sigarayı birinci neden olarak tanımlar; mide içeriğinin gırtlağa kaçması (larengofarengeal reflü), kimyasal tahriş edici maddeler ve sesin aşırı ya da zorlayarak kullanılması da katkıda bulunan etkenler arasındadır.1,5 Reflünün sesi nasıl etkileyebileceğini reflü ses kısıklığı yapar mı yazımızda ayrıca ele aldık.
Reinke ödemi toplumda seyrek görülür; görülme sıklığı %1’in altında bildirilmektedir.1,3 Kadınlarda daha sık tanı konur. Bunun bir nedeni, kadınların seslerindeki kalınlaşmayı daha kolay fark etmeleri olabilir.1,3
Reinke ödemi belirtileri: kalınlaşan ses ve nefes
Şişen ses telleri daha ağır ve daha yavaş titreşir. Bu yüzden en tipik belirti, zaman içinde yavaş yavaş kalınlaşan, boğuk ve hışırtılı bir sestir.1,2 Bu değişiklik kadınlarda daha belirgindir; doğal olarak kalın sesli erkeklerde ise uzun süre fark edilmeyebilir.2
Sık görülen diğer şikâyetler şunlardır:1,2
- ses kısıklığı ve seste pürüz;
- uzun konuşunca çabuk yorulan ses;
- bazı hastalarda nefes darlığı ve nefes alırken ses çıkması (stridor);
- şişlik çok büyüdüğünde uyku apnesine (uykuda solunumun duraklaması) katkı.
Ödem ses tellerinin arasındaki aralığı daraltır. Nefes darlığı her hastada görülmez ve ödemin büyüklüğüne bağlıdır; ancak en dikkat edilmesi gereken belirtidir.3 Weill Cornell’in ses merkezi, büyük bir ödemin nefesi önce efor sırasında, ilerleyen dönemde dinlenirken de zorlayabileceğini belirtir.2 Nefes almada güçlük ya da nefes alırken belirgin ses çıkması varsa beklemeden tıbbi yardım alınmalıdır.1
Tanı ve kanser açısından değerlendirme
Reinke ödemi yalnızca sesi dinleyerek ya da boğaza bakarak kesin olarak ayırt edilemez. Tanı, ses tellerinin kamerayla doğrudan görüldüğü laringoskopiyle konur; gerekirse ses analizi de yapılır.1 Muayenenin nasıl yapıldığını laringoskopi ile ses teli muayenesi yazımızda anlattık.
Amerikan Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Akademisi Vakfı’nın (AAO-HNSF) ses kısıklığı kılavuzu, dört hafta içinde düzelmeyen ya da azalmayan ses kısıklığında laringoskopi yapılmasını, ciddi bir neden düşünülüyorsa süre beklenmeden muayene edilmesini önerir. Kılavuzda sigara kullanımı, gırtlağın daha hızlı değerlendirilmesini gerektiren durumlar arasında sayılır.6 Hangi durumlarda beklememek gerektiğini ses kısıklığı ne zaman doktora gösterilmeli yazımızda özetledik.
Reinke ödemi kendi başına kanser ya da kanser öncüsü değildir.1 Bununla birlikte sigaranın gırtlakta hasar oluşturduğunu gösterir; bu nedenle ağız, burun, boğaz ve boyun bölgesinin gözden kaçmış bir kanser ya da kanser öncüsü lezyon açısından incelenmesi önerilir.2 İskoçya’nın Glasgow bölgesinde on yıllık gırtlak biyopsilerini inceleyen bir çalışmada Reinke ödemi tanısı alan 189 hastanın %90’ında displazi yoktu; %8’inde hafif, %1’inde orta, %1’den azında ileri derecede displazi vardı ve hiçbir hastada kanser saptanmadı.4 Bu sonuçlar riskin düşük olduğunu gösterir; ancak muayenenin ve gerektiğinde alınan dokunun patolojik incelemesinin yerini tutmaz.
Sigarayı bırakmak ve ameliyatsız tedavi
Reinke ödeminin tedavisi sigarayı bırakmakla başlar. Hafif olgularda yalnızca sigarayı bırakmak şişliği azaltabilir.2 Sigarayı tek başına bırakmak zor olabilir; bir sigara bırakma programından destek almak bu süreci kolaylaştırabilir.5 Reflü belirtileri olan hastalarda reflü tedavisi, sesi zorlayan alışkanlıkları düzeltmek için de ses terapisi tedaviye eklenebilir.1
Tedavi kararında hastanın beklentisi de önemlidir. Voice Foundation, Reinke ödemi olan hastanın kendine ilk olarak tedavi isteyip istemediğini sorması gerektiğini vurgular.5 Nefes darlığı olmayan ve sesinin kalınlığından rahatsız olmayan bazı hastalar ameliyat istemeyebilir; bu durumda bile düzenli muayene ve sigaranın bırakılması önemini korur. Aşağıdaki tablo tedavi basamaklarını özetler:
| Basamak | Amacı | Bilinmesi gerekenler |
|---|---|---|
| Sigarayı bırakmak | Şişliğe yol açan ana etkeni ortadan kaldırmak2 | Hafif olgularda tek başına yeterli olabilir; ameliyattan önce de beklenen ilk adımdır2,3 |
| Reflü tedavisi | Gırtlaktaki tahrişi azaltmak1 | Kontrol altına alınmamış reflü, ameliyat sonrası iyileşmeyi yavaşlatabilir3 |
| Ses terapisi | Sesi daha az zorlayarak kullanmayı öğrenmek1 | Ameliyat yapılsa da yapılmasa da tedavinin parçası olabilir5 |
| Mikrolaringeal cerrahi | Şişmiş dokuyu azaltarak sesi ve nefesi rahatlatmak2 | Sigara bırakılmadan tek başına yeterli değildir; sigara sürerse ödem tekrarlayabilir5,1 |
Ses terapisi ile ses cerrahisinin hangi durumlarda öne çıktığını ses terapisi mi ses cerrahisi mi yazımızda daha ayrıntılı anlattık.
| Sesiniz kalınlaştı ya da uzun süredir kısık mı?
Kaygınızı kısaca yazın; sesinizdeki değişikliğin ne zamandır sürdüğünü belirtmeniz yeterlidir. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.
Reinke ödemi ameliyatı ne zaman düşünülür?
Sigaranın bırakılmasına ve diğer önlemlere rağmen şişlik yeterince gerilemezse ya da ödem nefes almayı zorlaştırıyorsa ameliyat düşünülür.1,2 Güncel literatürde sigaranın bırakılmasının ardından şişmiş dokunun cerrahi olarak alınması standart tedavi olarak tanımlanır.3 Voice Foundation da ameliyatın özellikle nedeni ortadan kaldırmaya kararlı hastalarda yapılmasını önerir.5
Reinke ödemi ameliyatı genellikle mikrolaringeal cerrahi olarak yapılır: Cerrah, ağız yoluyla ses tellerine ulaşır ve mikroskop altında ince aletlerle şişmiş dokuyu azaltır. Bazı merkezlerde lazer de kullanılır.1,3 Mikrolaringeal cerrahinin genel anestezi altında ve boyunda kesi yapılmadan nasıl uygulandığını ses teli polibi sayfamızda, ameliyat gününü ise ses teli ameliyatı nasıl yapılır yazımızda anlattık.
Bu ameliyatta önemli olan, şişliği azaltırken ses telinin titreşen tabakasına zarar vermemektir. Weill Cornell’in ses merkezi, dokunun gereğinden fazla alınmasının düzeltilmesi çok zor bir skar (nedbe) dokusuna ve ses kısıklığına yol açabileceğini vurgular.2 Bu nedenle ameliyatın kapsamı her hasta için muayene bulgularına göre planlanır; skar, ses değişikliği ve tekrarlama gibi riskler ameliyattan önce cerrahınızla konuşulur.
Ameliyattan sonra ses nasıl değişir?
Ameliyattan hemen sonra ses bir süre nefesli, zayıf, hatta beklenenden daha ince olabilir; bu belirtiler ses telleri iyileştikçe genellikle azalır.5 Çalışmalarda ameliyattan sonra sesin temel frekansının, yani perdesinin yükseldiği bildirilmiştir.3 Bununla birlikte uzun yıllar sigara içmiş kadınlarda sesteki bazı değişiklikler, ameliyat ve sigarayı bırakmak birlikte uygulansa bile tamamen geri dönmeyebilir.3 Sesin ne ölçüde değişeceği ödemin büyüklüğüne, ses tellerinin durumuna ve iyileşme sürecine bağlıdır.
Cleveland Clinic genel bilgi olarak yaklaşık beş ila yedi gün tam ses istirahati önerilebileceğini ve iyileşmenin yaklaşık dört ila altı hafta sürdüğünü belirtir.1 Sizin için ses istirahatinin süresini ve konuşmaya kademeli dönüş planını cerrahınız belirler. Bu dönemde dikkat edilmesi gerekenleri ses teli ameliyatı sonrası ses istirahati yazımızda ele aldık.
Ameliyat sonrasının en önemli konusu sigaradır. Cleveland Clinic’e göre sigaraya devam etmek ya da reflünün tedavi edilmemesi, ameliyattan sonra bile şişliğin geri gelmesine yol açabilir.1 Tekrarlama riskini azaltmanın temel yolu sigarayı bırakmaktır.3
Sık sorulan sorular
Reinke ödemi nedir ve neden sesi kalınlaştırır?
Sigarayı bırakınca Reinke ödemi geçer mi?
Reinke ödemi kansere dönüşür mü?
Reinke ödemi belirtileri nelerdir?
Reinke ödemi neden kadınlarda daha sık fark edilir?
Reinke ödemi ameliyatından sonra sesim inceleşir mi?
Reinke ödemi ameliyatından sonra ne kadar süre konuşmamalıyım?
Süreyi muayene bulgularına göre cerrahınız belirler. Cleveland Clinic genel bilgi olarak yaklaşık beş ila yedi günlük tam ses istirahatinden ve dört ila altı haftalık iyileşme döneminden söz eder.1
Ameliyattan sonra sigara içersem ne olur?
Sigaraya devam etmek ya da reflünün tedavi edilmemesi, ameliyattan sonra bile ödemin geri gelmesine yol açabilir.1
KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular
- Muayenemde gördüğünüz şişlik Reinke ödemi mi, yoksa polip ya da başka bir lezyon mu?
- Ödem nefes yolumu ne ölçüde daraltıyor?
- Sigarayı bıraktıktan sonra ne kadar süre bekleyip yeniden değerlendirme yapmalıyız?
- Benim durumumda ameliyat gerekli mi, alınan doku patolojik incelemeye gönderilecek mi?
- Ameliyattan sonra ne kadar ses istirahati yapmalıyım ve ses terapisine ne zaman başlamalıyım?
| Sesinizdeki değişikliği muayeneyle değerlendirelim
Kaygınızı kısaca yazın; fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Cleveland Clinic. Reinke’s Edema.
- Weill Cornell Medicine, Sean Parker Institute for the Voice. Reinke’s Edema.
- Dewan K, ve ark. Reinke’s edema management and voice outcomes. Laryngoscope Investig Otolaryngol. 2022;7(4):1042-1050.
- Lim S, ve ark. The Incidence of Premalignant and Malignant Disease in Reinke’s Edema. Otolaryngol Head Neck Surg. 2014;150(3):434-436.
- The Voice Foundation. Treatment – Reinke’s Edema.
- Stachler RJ, ve ark. Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2018;158(1_suppl).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

