Bazı ses teli polipleri ameliyatsız küçülebilir ya da tamamen kaybolabilir; ancak bu her polip için geçerli değildir. Ameliyatsız izlenen 94 hastalık bir çalışmada poliplerin %38’i cerrahi gerekmeden tamamen geriledi; gerileme kadınlarda, küçük poliplerde ve şikâyet süresi kısa olanlarda daha olasıydı.1 Tokyo’da 644 hastanın incelendiği başka bir çalışmada ise poliplerin en az %9,7’sinin ameliyatsız düzelebileceği hesaplandı; aynı çalışmada hastaların çoğu ameliyat edildi.2
Bu nedenle soru “polip ameliyatsız geçer mi?” değil, “benim polibim ameliyatsız izlenmeye uygun mu?” olmalıdır. Bu yazıda çalışmaların ne gösterdiğini, ses terapisinin rolünü, hangi poliplerin daha çok ameliyat gerektirdiğini ve ameliyatsız izlemin nasıl yapıldığını anlatıyoruz.
Kısaca
- Gerileme mümkündür: Seçilmiş hastalarda poliplerin bir bölümü ameliyatsız küçülür ya da kaybolur.1,2
- Uygun aday belirleyicidir: Küçük, yeni başlamış ve yumuşak görünümlü polipler ameliyatsız tedaviye daha iyi yanıt verir.1,3
- Ses terapisi ilk basamaklardandır: Kılavuz, ses terapisine yanıt verebilecek nedenlerde ses terapisinin önerilmesini tavsiye eder.4
- Gerileme çoğunlukla ilk aylarda olur: Gerileyen poliplerin %81’i ilk 8 ay içinde geriledi.1
- Yanıt yoksa cerrahi gündeme gelir: Diğer tedavilere yanıt vermeyen ve şikâyet yapan iyi huylu lezyonlarda cerrahi bir tedavi seçeneğidir.4
Ses teli polibi nedir?
Ses teli polibi, ses telinin yüzeyinde gelişen iyi huylu bir şişliktir ve genellikle tek taraflıdır.5 Ses teli lezyonlarının sesin aşırı ya da sert kullanımından sonra ortaya çıktığına ilişkin kanıtlar vardır; sesin niteliğinde değişiklik ve süren ses kısıklığı çoğu zaman ilk belirtilerdir.5
Polipler görünümlerine göre farklılık gösterir. Bazıları yarı saydam (translüsent) ve yumuşaktır; bazıları ise daha sert (fibrotik), camsı (hiyalin) ya da içinde kanama izi taşıyan (hemorajik) yapıdadır. Bu ayrım önemlidir, çünkü ses terapisine yanıt polip tipine göre belirgin biçimde değişir.3 Polibin nodül ya da kistten ayrılması ve tipinin belirlenmesi, ses tellerinin kamerayla ve titreşimin yavaşlatılmış görüntüsüyle incelendiği muayeneyle (laringoskopi ve stroboskopi) yapılır. Bu ayrımı ses teli nodülü ve polibi farkı yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Muayenehanemizin ses teli polibi sayfasında da belirtildiği gibi, polip bazen ses teline olan bir kanamanın ardından gelişebilir; güçlü ses kullanımı sırasında sesin aniden değişmesi bu yüzden beklemeden değerlendirilmelidir. Kanamanın nasıl yönetildiğini ses teli kanaması sayfamızda anlattık.
Polip ameliyatsız geriler mi? Çalışmalar ne gösteriyor?
Uzun süre ses teli poliplerinin ameliyatla çıkarılması gerektiği düşünüldü. Son yıllarda yapılan çalışmalar, seçilmiş hastalarda ameliyatsız tedavinin de bir seçenek olabileceğini gösterdi.2,1 Ancak bu çalışmaların çoğu geriye dönük (retrospektif) incelemelerdir ve ameliyatsız izlenmeye uygun görülen hastaları kapsar; sonuçlar bütün polipler için genellenmemelidir.
| Çalışma | Kimler incelendi? | Ne bulundu? |
|---|---|---|
| Nakagawa ve ark., 2012 | 644 polip hastası; 132’si ameliyatsız, 433’ü ameliyatla tedavi edildi2 | Ameliyatsız tedavi edilenlerin 55’inde tam düzelme, 29’unda küçülme; poliplerin en az %9,7’si ameliyatsız düzelebilir2 |
| Jeong ve ark., 2014 | 248 polip hastasından en az 3 ay ameliyatsız izlenen 94’ü1 | %46’sında belirgin küçülme, %38’inde tam gerileme; gerileyenlerin %81’i 8 ay içinde1 |
| Cohen ve Garrett, 2007 | Ses terapisi uygulanan 57 polip ya da kist hastası3 | %49,1’inde şikâyetler yalnızca ses terapisiyle düzeldi; yarı saydam poliplerde yanıt oranı %81,83 |
| Hosoya ve ark., 2018 | Nodül ya da polipli 170 hastanın değerlendirildiği randomize kontrollü çalışma6 | Yoğunlaştırılmış ses hijyeni eğitimiyle 2. ayda lezyon gerilemesi %61,3, standart eğitimle %26,36 |
Hangi poliplerin gerileme olasılığının daha yüksek olduğu konusunda çalışmalar benzer sonuçlara ulaştı: Kadın hastalarda, küçük poliplerde ve şikâyetin kısa süredir var olduğu durumlarda gerileme daha sık görüldü.2,1 İtalya’da COVID-19 salgınındaki kapanma döneminde planlanmış ameliyatları ertelenen 5 hastalık küçük bir seride de günlük ses yükü azaldıktan sonra poliplerde tam ya da tama yakın gerileme gözlendi.7 Bu seri çok küçüktür; yine de ses yükünün azaltılmasının ameliyatsız tedavideki yerine dikkat çeker.
Ses terapisi ve ses hijyeninin rolü
Ses terapisi, bir dil ve konuşma terapistiyle yapılan ve sesin daha verimli, daha az zorlanarak kullanılmasını hedefleyen bir tedavidir. Ses hijyeni ise sesi zorlayan alışkanlıkların azaltılmasını kapsar. Ses kısıklığı kılavuzu, ses terapisine yanıt verebilecek bir nedene bağlı ses kısıklığında klinisyenlerin ses terapisini önermesini güçlü bir öneri olarak bildirir.4
Ses terapisi uygulanan 57 polip ya da kist hastasının yaklaşık yarısında şikâyetler ameliyat gerekmeden düzeldi.3 Japonya’da yapılan randomize çalışmada ise yoğunlaştırılmış ses hijyeni eğitimi alan hastalarda lezyonlar standart eğitim alanlara göre belirgin olarak daha sık geriledi; ancak bu çalışmada nodüller poliplere göre daha sık geriledi ve sonuçlar uzun dönem izlem yapılmadan yalnızca 2. ayda değerlendirildi.6
Ses terapisi yalnızca ameliyata alternatif olarak düşünülmemelidir. Ameliyat gerekse bile ameliyat öncesinde ve sonrasında ses terapisi, polibe yol açan ses kullanım biçimini değiştirmeye yardımcı olur. İki yaklaşımın birbirine göre yerini ses terapisi mi, ses cerrahisi mi yazımızda anlattık.
| Polibiniz ameliyatsız izlenebilir mi?
Kaygınızı kısaca yazın: ses kısıklığının ne zamandır sürdüğünü ve sesinizi işinizde ne kadar kullandığınızı belirtmeniz yeterlidir. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.
Hangi polipler daha çok ameliyat gerektirir?
Ameliyatsız tedaviye yanıtı belirleyen başlıca özellikler polibin büyüklüğü, ne kadar süredir var olduğu ve dokusunun yapısıdır. Ses terapisi çalışmasında yarı saydam poliplerde yanıt oranı %81,8 iken sert, camsı ya da kanamalı görünümdeki poliplerde yanıt oranları %15,4 ile %25 arasında kaldı.3 Büyük ve uzun süredir var olan poliplerin ameliyatsız gerileme olasılığı da daha düşüktür.1,2
Ses kısıklığı kılavuzu, cerrahinin şu durumlarda bir tedavi seçeneği olarak önerilmesini tavsiye eder:4
- kötü huylu bir hastalıktan şüphelenildiğinde;
- ses tellerinin tam kapanamadığı durumlarda (glottik yetmezlik);
- şikâyet yapan ve ameliyatsız tedaviye yanıt vermeyen iyi huylu ses teli lezyonlarında.
Muayenehanemizin polip sayfasında da belirtildiği gibi, cerrahi iyi huylu ses sorunlarının çoğunda ilk tedavi değildir; ancak birçok polip sonunda cerrahi tedavi gerektirir. Küçük ve yeni başlamış polipler ise ses istirahati, ses terapisi ve sigaranın bırakılmasıyla düzelebilir. Sesini meslek olarak kullananlarda karar, izlem süresinin işe ve sese etkisi de göz önüne alınarak kişiye göre verilir.
Ameliyatsız izlem nasıl yapılır?
Ameliyatsız izlem “beklemek” anlamına gelmez; düzenli muayeneyle yürütülen aktif bir tedavi sürecidir. Kılavuz, ses kısıklığı 4 hafta içinde düzelmiyorsa ya da ciddi bir neden düşünülüyorsa süreden bağımsız olarak laringoskopi yapılmasını önerir.4 Muayenenin nasıl yapıldığını laringoskopi ile ses teli muayenesi yazımızda anlattık.
İzlem sürecinde genellikle şunlar yer alır:
- ses terapisi ve ses hijyeni önerileri;4,6
- sigara içiliyorsa sigaranın bırakılması;
- günlük ses yükünün mümkün olduğunca azaltılması;7
- polibin boyutunun ve titreşimin belirli aralıklarla kontrol muayenesinde değerlendirilmesi.
Zamanlama açısından bir ölçü vermek gerekirse, gerileyen poliplerin %44’ü ilk 3 ayda, %81’i ise ilk 8 ayda geriledi.1 Tokyo çalışmasında tam düzelen hastalarda ortalama izlem süresi 5,1 aydı.2 Yeterli süre izlenmesine rağmen küçülmeyen, sesi belirgin biçimde kısıtlayan ya da görünümü değişen bir polipte ameliyat seçeneği yeniden konuşulur.
Ameliyat gerekirse
Ameliyatsız tedaviye yanıt vermeyen polipler için en sık uygulanan cerrahi seçenek, ağız yoluyla yerleştirilen bir laringoskop aracılığıyla yapılan fonomikrocerrahidir (mikrolaringeal cerrahi).5 Muayenehanemizin polip sayfasında anlatıldığı gibi işlem genel anestezi altında, mikroskop ve ince aletlerle yapılır, boyunda kesi yoktur; amaç polibi çıkarırken altındaki sağlıklı titreşen dokuyu korumaktır.
Aynı sayfada belirtildiği gibi ameliyattan sonra cerrahın belirlediği bir süre ses istirahati, ardından sese kademeli dönüş ve ses terapisi gelir. Polibe yol açan nedenler (sigara ya da yoğun ses kullanımı gibi) sürerse polip tekrarlayabilir. Ameliyat sonrası dönemi ses teli ameliyatı sonrası ses istirahati yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ses teli polibi kendiliğinden geçer mi?
Bazıları geçebilir. Ameliyatsız izlenen 94 hastanın %38’inde polip tamamen geriledi; ancak bu hastalar ameliyatsız izlem için seçilmiş hastalardı.1
Hangi polipler ameliyatsız gerileyebilir?
Ameliyatsız izlem ne kadar sürer?
Süre kişiye göre belirlenir. Bir çalışmada gerileyen poliplerin %81’i ilk 8 ay içinde geriledi.1
Ses terapisi polibi yok eder mi?
Kanamalı (hemorajik) polip ameliyatsız geçer mi?
Kanamalı görünümdeki poliplerde ses terapisine yanıt, yarı saydam poliplere göre belirgin olarak daha düşük bulundu.3 Bu poliplerde izlem ve tedavi kararı muayene bulgularına göre verilir.
Ses istirahati polibi küçültür mü?
Ses yükünün azaltılması polibin gerilemesine katkıda bulunabilir; küçük bir seride ses yükü azaldıktan sonra poliplerde tam ya da tama yakın gerileme görüldü.7 Uzun süreli tam sessizlik yerine hekiminizin önerdiği ses kullanım planı uygulanmalıdır.
Ne zaman ameliyat önerilir?
Şikâyet yapan ve ameliyatsız tedaviye yanıt vermeyen iyi huylu lezyonlarda ya da kötü huylu bir hastalıktan şüphelenildiğinde cerrahi önerilir.4
Ameliyatsız izlemde hangi muayene yapılır?
Ses telleri laringoskopiyle görüntülenir. Kılavuz, ses kısıklığı 4 hafta içinde düzelmiyorsa ya da ciddi bir neden düşünülüyorsa laringoskopi yapılmasını önerir.4
KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular
- Polibim yumuşak ve yeni mi, yoksa sert ya da kanamalı görünümde mi?
- Benim polibim ameliyatsız izlenmeye uygun mu?
- Ses terapisine ne kadar süre devam etmeliyim ve kontrol muayenesi ne zaman olmalı?
- Hangi bulgular ameliyat kararını öne çeker?
- Ameliyat gerekirse sesimi işimde ne zaman yeniden kullanabilirim?
| Polibiniz için seçenekleri muayeneyle netleştirelim
Kaygınızı kısaca yazın; ses kısıklığının ne zamandır sürdüğünü ve daha önce muayene olup olmadığınızı belirtin. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Jeong WJ, ve ark. Conservative management for vocal fold polyps. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2014;140(5):448.
- Nakagawa H, ve ark. Resolution of vocal fold polyps with conservative treatment. J Voice. 2012;26(3):e107-e110.
- Cohen SM, Garrett CG. Utility of voice therapy in the management of vocal fold polyps and cysts. Otolaryngol Head Neck Surg. 2007;136(5):742-746.
- Stachler RJ, ve ark. Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2018;158(1_suppl):S1-S42.
- University of Michigan Health, Vocal Health Center. Vocal Fold Lesions, Nodules, Cysts & Polyps.
- Hosoya M, ve ark. Vocal Hygiene Education Program Reduces Surgical Interventions for Benign Vocal Fold Lesions: A Randomized Controlled Trial. Laryngoscope. 2018;128(11):2593-2599.
- Fantini M, ve ark. Spontaneous Vocal Fold Polyps Remission after Lockdown for Covid-19 Pandemic: Does Vocal Load Matter? J Voice. 2023;37(4).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

