Septorinoplasti, burnun iç duvarını (septum) düzelten septoplasti ile burnun dış şeklini değiştiren rinoplastinin aynı ameliyatta birlikte yapılmasıdır. Septoplasti tek başına burnun dış görünümünü değiştirmez; şekil de değiştirilmek isteniyorsa iki işlem birleştirilebilir.1 Bu birleşik ameliyat, hem burnun görünümünü hem de burun içinden hava geçişini aynı planda ele almayı amaçlar.2
Kimin yalnızca septoplastiye, kimin yalnızca rinoplastiye, kimin ise ikisine birden ihtiyacı olduğu muayenede netleşir. Bu yazıda üç ameliyat arasındaki farkı, nefes kısmının hangi ölçeklerle değerlendirildiğini, septum kıkırdağının neden önemli olduğunu ve iyileşmenin septoplastiden nasıl ayrıldığını anlatıyoruz. Ameliyatın genel akışı için rinoplasti (estetik burun ameliyatı) ve burun eğriliği ameliyatı (septoplasti) sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Kısaca
- Farklı amaçlar: Septoplasti nefes yolunu düzeltir ve dış şekli değiştirmez; rinoplasti burnun görünümünü değiştirir; septorinoplasti ikisini tek ameliyatta birleştirir.1,2
- Nefes her rinoplasti adayında sorgulanır: Klinik uygulama kılavuzu, rinoplasti düşünen herkesin ameliyat öncesinde burun tıkanıklığı açısından değerlendirilmesini önerir.3
- Septum her şeyi açıklamaz: Burun kanadı bölgesindeki daralma ya da çökme (nazal valv sorunu) septoplasti ile düzelmez; ayrı bir girişim gerektirebilir.4
- Şikâyet ölçülebilir: Beş soruluk NOSE ölçeği tıkanıklığı, SCHNOS ölçeği ise tıkanıklıkla birlikte görünüm memnuniyetini puanlar.5,6
- Sonuç zamanla değerlendirilir: Kılavuz, nefes ve görünüm memnuniyetinin ameliyattan en az 12 ay sonra kayda geçirilmesini önerir.3
Septoplasti, rinoplasti ve septorinoplasti arasındaki fark
Bu üç ameliyat sık karıştırılır; çünkü üçü de burnun içindeki ve dışındaki aynı kemik ve kıkırdak yapılarıyla ilgilidir. Aralarındaki temel fark, hangi sorunu çözmeyi hedeflediğidir. Septoplasti, burun içinden yapılan ve eğri septumu düzelterek hava geçişini kolaylaştırmayı amaçlayan bir ameliyattır.1 Rinoplasti ise burnun dış görünümünü değiştirmek için yapılabileceği gibi, burun işlevini düzeltmek amacıyla da yapılabilir; bu ikinci kullanım “fonksiyonel rinoplasti” olarak adlandırılır.2
| Ameliyat | Ana hedef | Burnun dış şekli | Ne zaman gündeme gelir? |
|---|---|---|---|
| Septoplasti | Eğri septumu düzelterek nefes yolunu açmak1 | Tek başına değiştirmez1 | Şikâyet yalnızca tıkanıklıksa ve nedeni septumsa |
| Rinoplasti | Burnun görünümünü, gerektiğinde işlevini değiştirmek2 | Değiştirir | Şekil yakınması varsa; nefes yine de değerlendirilir3 |
| Septorinoplasti | Septumu düzeltmek ve burnu yeniden şekillendirmek1,2 | Değiştirir | Hem eğri septuma bağlı tıkanıklık hem şekil yakınması varsa |
Tabloda yer almayan bir başka girişim de nazal valv (burun kanadı bölgesindeki dar geçit) onarımıdır. Bu bölgenin daralması ya da nefes alırken içe çökmesi, burun tıkanıklığının sık nedenlerinden biridir; septoplasti ya da burun eti ameliyatı bu sorunu çözmez.4 Bu durumun belirtilerini burun kanadı çökmesi yazımızda ayrıca ele aldık.
Septorinoplasti kimlere uygulanır?
Septorinoplasti her burun için standart bir ameliyat değildir; muayenede iki ayrı sorun birlikte bulunduğunda gündeme gelir. Tipik olarak şu durumlarda konuşulur:
- Hem tıkanıklık hem şekil yakınması: Örneğin sürekli tek taraflı burun tıkanıklığı olan ve aynı zamanda burun sırtındaki kemerden rahatsız olan bir kişide septum ve dış şekil aynı ameliyatta ele alınabilir.1,2 Kemerin neden yalnızca törpüleme ile çözülmediğini kemerli burun estetiği yazımızda anlattık.
- Yalnızca şekil için başvuran ama muayenede tıkanıklık bulunan kişiler: Kılavuz, rinoplasti adayının ameliyat öncesinde burun tıkanıklığı açısından değerlendirilmesini ve ameliyatın nefesi nasıl etkileyebileceğinin kendisine anlatılmasını önerir.3 Bu nedenle şikâyetiniz yalnızca görünüm olsa bile septumunuz muayene edilir.
- Yalnızca nefes için başvuran ama sorunun bir kısmı dış yapıda olan kişiler: Tıkanıklığın nedeni burun kanadı bölgesindeki çökme ise septoplasti tek başına yeterli olmayabilir ve nazal valv onarımı ayrıca gerekebilir.4
Tıkanıklığın septumdan mı yoksa burun etlerinden mi kaynaklandığını ayırt etmek de planı değiştirir. Bu ayrımı septum eğriliği mi, burun eti büyümesi mi yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık. Şekil değişikliğinin nefese olası etkileri için rinoplasti nefes almayı etkiler mi yazımıza bakabilirsiniz.
Septorinoplastide nefes ve görünüm nasıl ölçülür?
Fonksiyonel kısım yalnızca muayene bulgusuna göre değil, hastanın kendi şikâyetine göre de değerlendirilir. Bunun için doğrulanmış anketler kullanılır:
- NOSE ölçeği (Nasal Obstruction Symptom Evaluation): Burun tıkanıklığı için geliştirilmiş, beş maddelik bir ankettir.5 Puan 0 ile 100 arasında değerlendirilir; yüksek puan daha belirgin tıkanıklık anlamına gelir.5
- SCHNOS ölçeği: On maddelik bu ankette dört madde tıkanıklığı, altı madde ise burun ucunun şekli, burnun düzlüğü, yandan görünüm, yüze uyum ve simetri gibi görünümle ilgili konuları sorar.6
SCHNOS’un geliştirildiği çalışmada tıkanıklık ve görünüm puanları arasındaki ilişki zayıf bulundu; bu da iki bölümün ayrı ayrı değerlendirilmesini destekler.6 Bu bulgu pratikte şunu gösterir: Burnun görünümünden memnun olmak nefesin iyi olduğu anlamına gelmez; tersi de geçerlidir. Bu nedenle iki kısım ayrı ayrı sorgulanır ve ayrı ayrı izlenir.
Fonksiyonel rinoplasti sonuçlarını NOSE puanıyla inceleyen 16 çalışmanın birleştirildiği bir meta-analizde, ameliyat öncesinde orta ile ağır tıkanıklığı olan hastaların puanı izlemin farklı dönemlerinde ortalama 43 ile 50 puan arasında azaldı. Yazarlar, çalışmalar arasındaki farklılıkların yüksek olduğunu ve 12 aydan sonraki sonuçların değişkenlik gösterdiğini de belirtir.7 Bu sayılar bir grubun ortalamasıdır; sizin için beklenen değişim muayene bulgularınıza bağlıdır.
| Şikâyetiniz şekil mi, nefes mi, ikisi birden mi?
Kaygınızı kısaca yazın: tıkanıklığın ne zamandır sürdüğünü ve burnunuzun görünümüyle ilgili sizi en çok neyin rahatsız ettiğini belirtmeniz yeterlidir. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.
Septum kıkırdağı: destek ve greft kaynağı
Septum yalnızca burnu ikiye ayıran bir duvar değildir; burun sırtını ve burun ucunu taşıyan destek yapılarından biridir. Septumun burun sırtı boyunca ve burun ucuna doğru uzanan, en az 1 cm genişliğindeki L biçimli kısmı (L-destek) burun cerrahisinde korunması gereken önemli bir yapı olarak kabul edilir.8
Septorinoplastide septum kıkırdağının bir bölümü yalnızca eğriliği düzeltmek için değil, burnun başka bir bölgesinde destek ya da şekil vermek amacıyla kullanılacak greft (doku parçası) elde etmek için de alınabilir.8 Burun cerrahisinde greft kaynağı olarak septum kıkırdağının yanı sıra kulak ve kaburga kıkırdağı da kullanılır.8 Daha önce burun ameliyatı geçirmiş kişilerde septum kıkırdağı azalmış olabileceği için bu konu muayenede özellikle konuşulur.
Hangi kıkırdağın ne kadar kullanılacağı ve ameliyatın hangi yöntemle yapılacağı, burnun yapısına ve planlanan değişikliğe göre muayenede belirlenir; bu kararı burnun içinin ve dışının muayenesinden sonra hekiminiz sizinle konuşur.
Septorinoplasti sonrası iyileşme septoplastiden nasıl farklıdır?
Septoplasti sonrası ilk iyileşme genellikle bir iki hafta sürer; kemik ve kıkırdağın iyileşmesi ise birkaç ay devam eder.1 Septorinoplastide buna rinoplastinin iyileşme süreci eklenir: Burun dört ile altı hafta boyunca şiş görünür, şişliğin büyük bölümü üç ay içinde iner ve tam iyileşme bir yıla kadar sürebilir.2 İşe ya da okula dönüş için rinoplasti sayfamızda yaklaşık bir hafta, septoplasti sayfamızda bir iki hafta öngörülür; birleşik ameliyatta size uygun süreyi hekiminiz bildirir.
Pratikte bu, septorinoplasti planlayan birinin iki takvimi birlikte düşünmesi gerektiği anlamına gelir: İçeride septumun iyileşmesine bağlı geçici tıkanıklık ve kabuklanma, dışarıda ise uzun süren şişlik. İlk günlerde nelerin normal olduğunu rinoplasti sonrası ilk hafta yazımızda, septumun iç iyileşmesini septoplasti sonrası iyileşme yazımızda anlattık.
Nefes ve görünümle ilgili son değerlendirme için acele edilmez. Kılavuz, memnuniyetin ameliyattan en az 12 ay sonra değerlendirilmesini önerir.3 Burun ameliyatlarında kontroller yüz yüze muayeneyle yapılır; çünkü hem burnun içi hem de dışı incelenir.
Septoplasti ve rinoplasti birlikte yapılınca riskler
Birleşik ameliyatta her iki işlemin riskleri bir arada düşünülür. Septoplastinin komplikasyonları seyrek olmakla birlikte enfeksiyon, fazla kanama ve koku alma duyusunda azalma görülebilir.1 Rinoplastiye özgü riskler arasında ise beklentiyi karşılamayan görünüm, iz ve ek ameliyat gereksinimi de sayılır.2 Bu risklerin sıklığını ve nasıl azaltıldığını rinoplasti riskleri ve septoplasti riskleri yazılarımızda ayrı ayrı ele aldık.
Sık sorulan sorular
Septorinoplasti nedir?
Septorinoplasti, eğri septumu düzelten septoplasti ile burnun dış şeklini değiştiren rinoplastinin aynı ameliyatta yapılmasıdır.1 Hem nefes hem de şekil sorunu bulunduğunda gündeme gelir.
Septorinoplasti ile rinoplasti arasındaki fark nedir?
Septoplasti burnun şeklini değiştirir mi?
Septoplasti tek başına burnun dış şeklini değiştirmez.1 Şekil değişikliği isteniyorsa rinoplasti ile birleştirilmesi gerekir.
Yalnızca estetik için başvurdum, septumuma neden bakılıyor?
Kılavuz, her rinoplasti adayının ameliyat öncesinde burun tıkanıklığı açısından değerlendirilmesini önerir.3 Fark edilmeyen bir septum eğriliği, plana eklenmesi gereken bir sorun olabilir.
Septum kıkırdağı alınırsa burun desteği zayıflar mı?
Burun sırtı ve burun ucu boyunca uzanan L biçimli kısım, destek için korunması gereken bir yapı olarak kabul edilir.8 Ne kadar kıkırdak alınabileceği, burnun yapısına göre hekiminiz tarafından değerlendirilir.
Septorinoplasti sonrası iyileşme ne kadar sürer?
Şişlik dört ile altı hafta belirgin kalır ve tam iyileşme bir yıla kadar sürebilir.2 İşe dönüş için size uygun süreyi hekiminiz bildirir.
Septorinoplasti sonrası nefes ne zaman rahatlar?
İlk haftalarda iç şişlik ve kabuklanma nedeniyle tıkanıklık beklenir; kemik ve kıkırdağın iyileşmesi birkaç ay sürer.1 Nefesle ilgili sonuç, şişlik tamamen indiğinde değerlendirilir.
Septorinoplastinin sonucu ne zaman değerlendirilir?
Kılavuz, hem nefes hem görünüm memnuniyetinin ameliyattan en az 12 ay sonra değerlendirilmesini önerir.3
KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular
- Tıkanıklığımın nedeni septum mu, burun etleri mi, yoksa burun kanadı bölgesi mi?
- Benim durumumda septoplasti tek başına yeterli olur mu, yoksa septorinoplasti mi gerekir?
- Ameliyatta septum kıkırdağımdan greft olarak yararlanılabilir mi, yeterli kıkırdak var mı?
- Nefesimi ameliyat öncesinde ve sonrasında hangi ölçek ya da muayeneyle değerlendireceksiniz?
- Kontrollerim hangi aralıklarla ve nasıl yapılacak?
| Septorinoplastiyi muayeneyle planlayalım
Şikâyetinizi kısaca yazın; daha önce burun ameliyatı geçirip geçirmediğinizi ve kullandığınız spreyleri belirtin. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Cleveland Clinic. Septoplasty.
- Cleveland Clinic. Rhinoplasty.
- Ishii LE, ve ark. Clinical Practice Guideline: Improving Nasal Form and Function after Rhinoplasty. Otolaryngol Head Neck Surg. 2017;156(2_suppl):S1-S30.
- AAO-HNS. Position Statement: Nasal Valve Repair.
- Stewart MG, ve ark. Development and validation of the Nasal Obstruction Symptom Evaluation (NOSE) scale. Otolaryngol Head Neck Surg. 2004;130(2):157-163.
- Moubayed SP, ve ark. The 10-Item Standardized Cosmesis and Health Nasal Outcomes Survey (SCHNOS) for Functional and Cosmetic Rhinoplasty. JAMA Facial Plast Surg. 2018;20(1):37-42.
- Floyd EM, ve ark. Systematic Review and Meta-analysis of Studies Evaluating Functional Rhinoplasty Outcomes with the NOSE Score. Otolaryngol Head Neck Surg. 2017;156(5):809-815.
- Lee JS, ve ark. Redefining the Septal L-Strut to Prevent Collapse. PLoS One. 2016;11(4):e0153056.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

