Rinoplasti riskleri, her ameliyatta görülebilen kanama, enfeksiyon ve anesteziye bağlı reaksiyonların yanı sıra burna özgü sorunları da kapsar: Burundan nefes almada güçlük, burun çevresinde uyuşukluk ve septumda delik oluşması bunlar arasındadır.1 Rinoplasti sonrası istenmeyen olayları inceleyen 36 çalışmanın değerlendirildiği bir sistematik derlemede bildirilen oranlar enfeksiyon için %0–4, kanama için %0–4,1, septum delinmesi için %0–2,6 ve ikinci ameliyat (revizyon) gereksinimi için %0–10,9 arasında değişiyordu.2
Aralıkların bu kadar geniş olması, çalışmaların komplikasyonları farklı biçimlerde tanımlayıp kaydetmesiyle ilgilidir; derlemenin yazarları da daha standart bir bildirim çağrısında bulunur.2 Bu yazıda hangi risklerin sık, hangilerinin seyrek olduğunu, riskin nasıl azaltıldığını ve ameliyattan sonra hangi belirtilerde beklemeden aramanız gerektiğini anlatıyoruz. Ameliyatın kendisi için rinoplasti (estetik burun ameliyatı) sayfamıza bakabilirsiniz.
Kısaca
- Uyuşukluk sıktır: En çok burun ucunda hissedilir ve duyu genellikle 12 ay içinde geri gelir.3
- Ciddi komplikasyonlar seyrektir: 4.978 hastalık bir çalışmada ciddi komplikasyon oranı %0,7 bulundu.4
- Görünüm için acele edilmez: Kılavuz, memnuniyetin ameliyattan en az 12 ay sonra değerlendirilmesini önerir.5
- Revizyon oranı: Septorinoplasti ya da rinoplasti yapılan 175.842 hastanın en az üç yıl izlendiği bir çalışmada ikinci ameliyat oranı %3,3’tü.6
- Uyarıcı belirtiler: Nefes güçlüğü, durmayan burun kanaması, ateş ya da sarı akıntı ve şiddetli ağrı beklemeden bildirilmelidir.7
Rinoplasti riskleri nelerdir? Sık ve seyrek görülenler
Aşağıdaki tablo, rinoplasti sonrasında bildirilen başlıca sorunları ve kaynaklarda yer alan sıklıklarını özetler. Oranlar farklı çalışmaların gruplarına aittir; kişisel riskiniz burnunuzun yapısına, daha önce ameliyat olup olmadığınıza ve genel sağlık durumunuza göre değişir.
| Risk | Bildirilen sıklık ya da seyir | Bilinmesi gerekenler |
|---|---|---|
| Kanama | %0–4,12 | İlk günlerde bir miktar kanlı akıntı beklenir; durmayan kanama ise aranma nedenidir.1,7 |
| Enfeksiyon | %0–42; bir derlemede %1’in altında3 | Ateş ya da sarı akıntı enfeksiyon belirtisi olabilir.7 |
| Septum delinmesi (perforasyon) | %0–2,62 | Seyrektir; onarım için ek ameliyat gerekebilir ve her zaman düzeltilemeyebilir.8 |
| Yeniden ameliyat gerektiren burun tıkanıklığı | %0–32 | Nefes ameliyat öncesinde değerlendirilir ve plana dahil edilir.5 |
| Kalınlaşmış (hipertrofik) iz | %0–1,52 | İz ve yara iyileşmesi sorunları risk listelerinde yer alır.8 |
| Uyuşukluk | Sık; en çok burun ucu ve burun delikleri arasındaki bölgede3 | Duyu genellikle 12 ay içinde geri gelir.3 |
| Koku alma duyusunda azalma | Çoğunlukla geçici3 | Genellikle burun içindeki şişliğe bağlıdır; koku kaybının sürmesi seyrektir.3 |
| İkinci ameliyat (revizyon) | %0–10,92; büyük bir çalışmada %3,36 | Memnuniyet ameliyattan en az 12 ay sonra değerlendirilir.5 |
Septorinoplastide, yani septum düzeltmesinin rinoplastiyle birlikte yapıldığı ameliyatta, septoplastiye özgü riskler de hesaba katılır. Bu farkı septorinoplasti yazımızda, septum ameliyatının kendi risklerini ise septoplasti riskleri yazımızda ele aldık.
Rinoplastide ciddi komplikasyonlar ne kadar sık görülür?
Estetik amaçlı rinoplasti yapılan 4.978 hastanın çok merkezli, ileriye dönük bir veri tabanında izlendiği çalışmada ciddi (majör) komplikasyon oranı %0,7 bulundu. En sık görülenler hematom (deri altında kan birikmesi), enfeksiyon ve akciğerle ilgili komplikasyonlardı.4 Aynı çalışmada oran, rinoplasti tek başına yapıldığında %0,58 iken başka iki vücut bölgesine yapılan işlemlerle birleştirildiğinde %2,09’a yükseldi.4
Çok seyrek görülen ama ciddi sonuçları olabilen durumlar da literatürde bildirilmiştir: Beyin omurilik sıvısı sızıntısı yalnızca tek tek olgu bildirimlerinde yer alır; toksik şok sendromu ise çoğunlukla burun tamponlarıyla ilişkilendirilir.3 Rinoplasti sonrasında görme kaybı da bildirilmiştir; bu durum çoğunlukla göze kan getiren damarın (merkezi retina arteri) tıkanmasına bağlıdır.3 Klinik uygulama kılavuzu, ameliyat sonunda burna rutin olarak tampon konulmamasını ve antibiyotik verildiyse rutin olarak 24 saatten uzun sürdürülmemesini önerir.5 Sizin için neyin planlandığını hekiminiz ameliyat öncesinde anlatır.
Nefes güçlüğü, asimetri ve memnuniyetsizlik
Nefes: Burundan nefes almada güçlük, rinoplastinin tanımlı riskleri arasındadır.1 Bu nedenle kılavuz, her rinoplasti adayının ameliyat öncesinde burun tıkanıklığı açısından değerlendirilmesini ve ameliyatın nefesi nasıl etkileyebileceğinin anlatılmasını önerir.5 Konuyu rinoplasti nefes almayı etkiler mi yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Asimetri ve şişlik: Burun şişliği bir yıla kadar sürebilir.1 Bu nedenle ilk aylarda görülen hafif farklılıklar hakkında erken karar verilmez; kılavuz da memnuniyetin ameliyattan en az 12 ay sonra değerlendirilmesini önerir.5 Şişliğin nasıl ve ne kadar sürede indiğini rinoplasti sonrası şişlik ve burun ucu estetiği yazılarımızda anlattık.
Memnuniyetsizlik: Beklentiyi karşılamayan bir görünüm de rinoplastinin riskleri arasında sayılır.8 Kılavuz, ameliyat öncesinde beklentilerin konuşulmasını ve gerçekçi olup olmadığının hastayla paylaşılmasını, ayrıca ameliyatın sonucunu etkileyebilecek durumlar arasında beden algısı bozukluğunun (beden dismorfik bozukluğu) sorgulanmasını önerir.5 175.842 hastalık çalışmada ikinci ameliyat oranı ilk ameliyatlarda %3,1, ameliyatı zaten bir revizyon olan hastalarda ise %11 bulundu.6 Revizyonun zamanlaması ve nasıl planlandığı revizyon rinoplasti yazımızın konusudur.
| Rinoplasti risklerinizi muayenede konuşalım
Kaygınızı kısaca yazın: daha önce burun ameliyatı geçirip geçirmediğinizi ve düzenli kullandığınız ilaçlar olup olmadığını belirtmeniz yeterlidir. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.
Rinoplasti risklerini azaltmak için neler yapılır?
Risklerin bir kısmı ameliyatın planlanmasıyla, bir kısmı ise sizin ameliyat öncesinde ve sonrasında yapacaklarınızla ilgilidir:
- Sigara ve elektronik sigarayı bırakmak: Her ikisi de iyileşmeyi yavaşlatabilir ve doku kaybına yol açabilir.1
- İlaçları hekiminizle gözden geçirmek: Mayo Clinic, aspirin ya da ibuprofen içeren ilaçlardan ameliyattan iki hafta önce ve iki hafta sonra kaçınılmasını, bitkisel ürünlerin de kullanılmamasını önerir.1 Size reçeteyle verilmiş bir ilacı ise hekiminize danışmadan bırakmayın.
- Sağlık geçmişinizi eksiksiz paylaşmak: Kılavuz, ameliyatın güvenliğini ya da sonucunu etkileyebilecek durumların sorgulanmasını ve uyku apnesi olan kişilerin ayrıca bilgilendirilmesini önerir.5 Horlama, uykuda nefes durması ve daha önceki burun ameliyatları bu nedenle önemlidir.
- Ek işlemleri birlikte değerlendirmek: Başka bölgelere yapılan işlemlerle birleştirildiğinde komplikasyon oranının arttığı gösterilmiştir.4 Birden fazla işlem düşünüyorsanız bunu muayenede açıkça konuşun.
- İlk günlerde başı yüksekte tutmak: Başın göğüs seviyesinden yüksekte tutulması kanamayı ve şişliği azaltmaya yardımcı olur.1
İlk günlerde neyin normal olduğunu ve nelere dikkat edileceğini rinoplasti sonrası ilk hafta yazımızda gün gün anlattık.
Rinoplasti sonrası hangi belirtilerde beklemeden aramalı?
Ameliyattan sonraki birkaç gün içinde bir miktar kan ve mukus karışık akıntı olması beklenir.1 Aşağıdaki durumlarda ise beklemeden hekiminize ya da ameliyatın yapıldığı hastaneye ulaşın:7
- nefes almada güçlük;
- durdurulamayan burun kanaması;
- ateş ya da sarı renkli akıntı gibi enfeksiyon belirtileri;
- şiddetli ağrı;
- bulantı ya da kusma.
Septumda kan birikmesinin (septum hematomu) neden acil bir durum olduğunu septoplasti riskleri yazımızda açıkladık. Burun ameliyatlarında kontroller yüz yüze muayeneyle yapılır; çünkü burnun hem içi hem dışı incelenir.
Sık sorulan sorular
Rinoplasti riskleri nelerdir?
Rinoplasti sonrası enfeksiyon sık görülür mü?
Rinoplasti sonrası burun ucunda uyuşma geçer mi?
Burun ucunda uyuşukluk sık görülür ve duyu genellikle 12 ay içinde geri gelir.3
Rinoplasti koku alma duyusunu etkiler mi?
Ameliyattan sonra koku alma duyusunda azalma olabilir; bu çoğunlukla burun içindeki şişliğe bağlıdır ve geçicidir.3
Rinoplasti sonrası revizyon ne sıklıkla gerekir?
Rinoplastide septum delinmesi olur mu?
Rinoplastinin ciddi riskleri var mı?
Rinoplasti sonrası hangi durumda acil yardım almalıyım?
Nefes almada güçlük, durdurulamayan kanama, ateş ya da sarı akıntı, şiddetli ağrı, bulantı ya da kusma olursa beklemeden arayın.7
KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular
- Burnumun yapısına göre benim için öne çıkan riskler hangileri?
- Nefesim ameliyat öncesinde nasıl değerlendirilecek; septum ya da burun kanadı için ek bir işlem gerekiyor mu?
- Ameliyat öncesinde hangi ilaçlarımı, ne zaman bırakmalıyım?
- Ameliyattan sonra kanama ya da ateş olursa kime, nasıl ulaşacağım?
- Sonucu ne zaman birlikte değerlendireceğiz ve kontroller nasıl yapılacak?
| Riskleri tahminle değil muayeneyle değerlendirelim
Kaygınızı kısaca yazın; daha önce burun ameliyatı geçirip geçirmediğinizi ve sizi en çok hangi riskin düşündürdüğünü belirtin. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Mayo Clinic. Rhinoplasty.
- Sharif-Askary B, ve ark. Incidence of Postoperative Adverse Events after Rhinoplasty: A Systematic Review. Plast Reconstr Surg. 2020;145(3):669-684.
- Rettinger G. Risks and complications in rhinoplasty. GMS Curr Top Otorhinolaryngol Head Neck Surg. 2007;6:Doc08.
- Layliev J, ve ark. Incidence and Preoperative Risk Factors for Major Complications in Aesthetic Rhinoplasty: Analysis of 4978 Patients. Aesthet Surg J. 2017;37(7):757-767.
- Ishii LE, ve ark. Clinical Practice Guideline: Improving Nasal Form and Function after Rhinoplasty. Otolaryngol Head Neck Surg. 2017;156(2_suppl):S1-S30.
- Spataro E, ve ark. Revision Rates and Risk Factors of 175 842 Patients Undergoing Septorhinoplasty. JAMA Facial Plast Surg. 2016;18(3):212-219.
- Cleveland Clinic. Rhinoplasty.
- American Society of Plastic Surgeons. Rhinoplasty safety.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

