Granülom nedir?
Granülom, temas ülseri olarak da adlandırılan, genellikle ses tellerinin küçük kıkırdaklara tutunduğu gırtlağın arka kısmında yer alan iyi huylu bir iltihap alanıdır. Bir ya da iki tarafta olabilir.1 Çoğu zaman titreşen kenardan uzakta durduğu için küçük bir granülom sesi hiç değiştirmeyebilir; büyük olanlar değiştirebilir.1
Sık fark edilenler boğaz ağrısı ya da tahrişi, boğazda yumru hissi, ses yorgunluğu ve sık boğaz temizleme isteğidir.1
Nedenler
| Neden | Nasıl katkıda bulunur? | Ne yardımcı olur? |
|---|
| Solunum tüpü (entübasyon) | Ameliyat ya da solunum desteği sırasında gırtlağın arkasına baskı ya da sürtünme1 | Zaman, ses bakımı, diğer tahriş edicilerin tedavisi |
| Reflü | Mide içeriği gırtlağın arkasını tahriş eder1 | Reflü tedavisi ve yaşam tarzı adımları1,3 |
| Güçlü ses kullanımı | Bastırılmış, yüksek, kalın bir ses ses tellerinin arkasına vurur1 | Ses terapisi1 |
| Boğaz temizleme ve öksürük | Tekrarlayan hafif travma bölgeyi iltihaplı tutar2 | Boğaz temizleme yerine alternatifler; öksürüğün tedavisi1 |
Çoğu zaman birden fazla neden vardır. Reflü ve ses kısıklığı ile sürekli boğaz temizleme yazılarımızda bunları daha ayrıntılı anlattık.
Tanı
Granülom, yerini ve boyutunu gösteren laringoskopiyle tanınır.1 Muayenede reflü bulgularına ve farklı bir yaklaşım gerektirecek bir duruma da bakılır. Yakın zamanda ameliyat ya da entübasyon sonrası gelişen ses kısıklığı dört hafta beklenmeden erken muayene edilmelidir.4 Ne beklemeniz gerektiğini laringoskopi yazımızda anlattık.
Tedavi
- Reflü varsa tedavi edin: ilaç ve yaşam tarzı önlemleriyle; küçük öğünler, yatmadan önceki üç saat yemek yememek, yatağın baş tarafını yükseltmek.1,3
- Ses terapisi: bastırılmış, güçlü ses örüntüsünü değiştirmek ve gırtlağın arkasındaki baskıyı azaltmak için.1
- Boğaz temizleme ve öksürüğü azaltın: bir yudum su ya da güçlü bir yutkunma gibi alternatiflerle.1
- Kortizon ya da muayenehane işlemi: ilk adımlar işe yaramazsa ya da granülom yaşam kalitesini etkiliyorsa.1 Kısa süreli kortizon iltihabı azaltabilir.2
- Cerrahi: yalnızca seçilmiş durumlarda; çünkü granülomlar alındıktan sonra, bazen daha büyük olarak geri gelme eğilimindedir. Alındığında bölgeye çoğu zaman kortizon enjekte edilir.1,2
Sabır tedavinin parçasıdır. Granülomların iyileşmesi aylar, bazen bir iki yıl sürebilir.1 Düzenli kontrol muayeneleri küçülüp küçülmediğini gösterir.
İyileşirken günlük alışkanlıklar
| Alışkanlık | Neden işe yarar? |
|---|
| Boğaz temizlemek yerine bir yudum su için ya da yutkunun | Boğaz temizleme iltihaplı bölgeye vurmaya devam eder1,2 |
| Ses terapistinizin önerdiği gibi daha az zorlayarak ve rahat bir perdeden konuşun | Bastırılmış, kalın ses ses tellerinin arkasına baskı ekler1 |
| Geç saatte ağır yemekten, alkolden ve yemekten sonra uzanmaktan kaçının | Gırtlağa ulaşan reflüyü azaltır3 |
| Yatağın baş tarafını 10–15 cm yükseltin | Gece reflüsüne yardımcı olur3 |
| Geçmeyen öksürüğü tedavi ettirin | Öksürük bölgeye tekrarlayan travmadır2 |
Bu adımlar yavaş etki eder; birkaç hafta değişiklik görmeseniz de sürdürmek önemlidir. İlk görüntülerle karşılaştırılan kontrol muayeneleri granülomun küçülüp küçülmediğini gösterir; tam iyileşme aylar sürebilir.1 Şiddetlenen boğaz ağrısı, kulağa yayılan ağrı, kan tükürme, nefes almada ya da yutmada güçlük veya tedaviye rağmen büyüyen bir kitle, planlı kontrolü beklemeden değerlendirme nedenidir.4
Takip ve şehir dışından gelenler
- Granülom ameliyattan sonra geliştiyse ameliyat ya da anestezi notlarını getirin.
- İyileşme aylar sürdüğü için takibin çoğu, boyutu karşılaştıran aralıklı muayenelerle yaşadığınız yere yakın yapılabilir.
- Sonraki bulguların karşılaştırılabilmesi için muayene görüntülerinizi isteyin.
- Bir işlem planlanırsa sonrasındaki ilk kontrole kadar ne kadar kalmanız gerektiğini sorun.
İlgili sayfa: fonotravma ve ses hastalıkları.
Op. Dr. Esin Özlem Atmış ve ses hastalıkları
Op. Dr. Esin Özlem Atmış, University of Manchester’da ses ve yutma bozukluklarına odaklanan Advanced Laryngology Fellowship programını (2018–2019) tamamlamış; Graz Foniatri Bölümü’nde (2014) ve Philadelphia’da The Voice Foundation ile (2013) eğitim almıştır. Kaynaklar hakkımda sayfasında.
Sık sorulan sorular
Ses teli granülomu nedir?
Ses teli granülomu (temas granülomu ya da temas ülseri olarak da adlandırılır), genellikle ses tellerinin küçük kıkırdaklara tutunduğu gırtlağın arka kısmında oluşan iyi huylu bir iltihap alanıdır.1 Çoğu zaman ameliyatta kullanılan solunum tüpünden sonra, reflüyle ya da güçlü ses kullanımı ve sık boğaz temizlemeyle gelişir; ses kısıklığından çok boğazda rahatsızlık ya da yumru hissi yapabilir.1,2
Granülom kanser mi?
Hayır. İyi huylu bir iltihap alanıdır.1 Tanının kesin olması için muayene edilir.
Neden doğrudan alınmıyor?
Granülomlar ameliyattan sonra sıklıkla, bazen daha büyük olarak geri gelir; bu yüzden önce nedenler tedavi edilir.1,2
Geçmesi ne kadar sürer?
Aylar, bazen bir iki yıl.1
Reflü ilacı işe yarar mı?
Reflü katkıda bulunuyorsa kontrolü tedavinin parçasıdır.1,2 Yatmadan önceki üç saat yemek yememek gibi yaşam tarzı adımları da önemlidir.3
Yakın zamanda ameliyat oldum ve boğazım ağrıyor. Granülom olabilir mi?
Solunum tüpü granüloma yol açabilir.1 Ameliyat ya da entübasyon sonrası ses kısıklığı erken muayene edilmelidir.4
Kortizon işe yarar mı?
İlk adımlar işe yaramadığında kısa süreli kortizon ya da enjeksiyon düşünülebilir.1,2