For international patients · English website →

Ameliyat Sonrası Ses Kısıklığı: Entübasyondan Sonra Ne Beklenir?

Ses · Ameliyat sonrası ses kısıklığı

Genel anestezi sırasında nefes borusuna yerleştirilen tüp (entübasyon), ameliyattan sonra kısa süreli ses kısıklığına sık yol açar ve bu kısıklık çoğu kişide birkaç gün içinde geçer. Entübe edilen 167 yetişkinin incelendiği bir çalışmada hastaların %32’si ameliyat sonrasında ses kısıklığı bildirdi; bu hastaların beşi dışında hepsinin sesi yedi gün içinde normale döndü.1 Birkaç günü aşan, giderek kötüleşen ya da nefes ve yutma sorunlarıyla birlikte olan ses kısıklığında ise granülom (ses telinin arka kısmında iyi huylu iltihabi kabarıklık) ya da ses teli felci gibi nedenler araştırılmalıdır.2,3

Bu yazıda ameliyattan sonra sesin neden kısıldığını, beklenen seyrin nasıl olduğunu, granülom ve ses teli felcini düşündüren belirtileri ve hangi durumda laringoskopi (ses tellerinin kamerayla incelenmesi) yapılması gerektiğini anlatıyoruz.

Kısaca

  • Kısa süreli kısıklık sıktır: Bir çalışmada entübe edilen hastaların %32’sinde ses kısıklığı gelişti ve çoğu bir hafta içinde düzeldi.1
  • Boğaz ağrısı da beklenebilir: Tüple yapılan genel anesteziden sonra boğaz ağrısı riski yaklaşık 5’te 2 olarak tahmin edilir.2
  • Uzayan kısıklık muayene gerektirir: Yakın zamanda entübasyon ya da baş, boyun veya göğüs ameliyatı geçirmiş olmak, gırtlağın erken değerlendirilmesini gerektirebilecek durumlar arasındadır.3
  • Granülomda cerrahi ilk seçenek değildir: Granülom genellikle ilk basamakta reflü tedavisi ve ses terapisiyle ele alınır; ameliyattan sonra sıklıkla tekrarlar.4
  • Ses teli felci seyrektir: 31.241 hastalık bir çalışmada entübasyona bağlı ses teli felci oranı %0,077 bulundu.5

Ameliyattan sonra ses neden kısılır?

Genel anestezide solunumu güvenle sürdürmek için çoğu zaman ağızdan nefes borusuna bir tüp yerleştirilir. Bu tüp ses tellerinin arasından geçer. Tüpün ya da boğaza yerleştirilen laringeal maske gibi araçların ucunda, anestezi boyunca şişirilen bir balon bulunabilir; tüp ya da yerleştirmede kullanılan araçlar boğazda tahrişe ya da hasara yol açabilir.2 Bu nedenle ameliyattan sonra boğaz ağrısı, boğazda belirgin kuruluk ve ses kısıklığı sık görülür.2

Kısıklık her zaman yalnızca tüpe bağlı değildir; ameliyatın bölgesi de önemlidir. Ses kısıklığı kılavuzu, yakın zamanda baş, boyun ya da göğüs ameliyatı geçirmiş kişilerde ses kısıklığının daha erken değerlendirilmesini önerir.3 Ameliyat süresi de önemlidir: 31.241 hastalık bir çalışmada entübasyonun altı saat ya da daha uzun sürmesi, ses teli felci riskini belirgin olarak artırıyordu.5

Beklenen seyir: kısıklık ne kadar sürer?

Birleşik Krallık’ta genel anestezi alan 235 yetişkinle yapılan ileriye dönük bir çalışmada, tüple entübe edilen 167 hastanın 54’ü (%32) ameliyat sonrasında ses kısıklığı bildirdi.1 Bu hastaların beşi dışında hepsinin sesi yedi gün içinde normale döndü; kalan beş hastada kısıklık 9, 10, 12, 54 ve 99 gün sürdü.1 En uzun süren iki olguda ses tellerinde granülom saptandı.1

İngiltere Anestezistler Kraliyet Koleji’nin (RCoA) hasta bilgilendirme metni de boğaz ağrısı ve ses kısıklığı gibi yakınmaların genellikle birkaç gün içinde geçtiğini belirtir.2 Aynı metin, belirtiler iki gün sonunda geçmediyse ya da ses kısıklığı sürüyorsa hemşirenize ya da hekiminize başvurmanızı önerir.2

Kısacası, ilk günlerdeki hafif ve giderek düzelen kısıklık beklenen bir durumdur. Önemli olan sesin hangi yönde değiştiğidir: Her gün biraz daha iyiye giden bir ses ile aynı kalan ya da kötüleşen bir ses aynı şekilde değerlendirilmez.

Entübasyona bağlı granülom

Granülom, gırtlağın arka kısmında gelişen iyi huylu bir iltihap alanıdır. Nedenleri arasında ameliyat ya da uzun süreli solunum desteği sırasında entübasyona bağlı hasar, gırtlağın arka kısmını tahriş eden reflü ve bastırılmış, yüksek sesli ve kalın (pes) tonda konuşma alışkanlığı sayılır.4 Belirtileri arasında boğaz ağrısı ya da tahrişi, boğazda yumru hissi ve ses yorgunluğu bulunur; küçük granülomlar çoğu zaman sesi etkilemez.4

Granülom kısa süreli kısıklıktan farklı olarak haftalar içinde ortaya çıkabilir ya da sürebilir; yukarıdaki çalışmada 54 ve 99 gün süren kısıklığın nedeni granülomdu.1 Tanı laringoskopiyle konur.4 Tedavide reflü ilaçları, boğaz temizleme ve öksürüğün azaltılması ve ses terapisi önerilir; iyileşme aylarca, bazen bir ila iki yıl sürebilir.4 Lezyonlar ameliyattan sonra genellikle yeniden oluştuğu, çoğu zaman da daha büyük olarak tekrarladığı için cerrahi ilk seçenek değildir.4 Tedavi basamaklarını ses teli granülomu sayfamızda ayrıntılı olarak anlattık. Reflünün sese etkisini ise reflü ses kısıklığı yapar mı yazımızda bulabilirsiniz.

Ses teli felci

Ses teli felcinde ses tellerinden biri ya da ikisi normal şekilde hareket edemez. Belirtiler arasında ses kısıklığı ya da nefesli (havalı) bir ses, nefes almada güçlük ve yutma sorunları bulunur.6 Ameliyattan sonra sesin çok zayıf ve havalı çıkması ya da yutarken sorun yaşanması, beklemeden muayene olmayı gerektirir.

Entübasyona bağlı ses teli felci seyrek görülür. Entübe edilen 31.241 ardışık cerrahi hastanın incelendiği bir çalışmada, entübasyonla ilişkili ses teli felci 24 hastada (%0,077) gelişti; 16’sı sol, 8’i sağ taraftaydı.5 Aynı çalışmada entübasyonun uzun sürmesi, ileri yaş, diyabet ve hipertansiyon riskle ilişkili bulundu.5

Ses teli felcinde sık kullanılan tedaviler ses terapisi ve cerrahidir. Bazı kişilerde ses, tanıdan sonraki ilk yıl içinde kendiliğinden düzelebildiği için hekimler cerrahiyi çoğu zaman en az bir yıl erteler.6 Ancak bu bekleme süresi, muayeneyi ertelemek anlamına gelmez; tanının erken konması, yutma ve nefes açısından gereken önlemlerin alınmasını sağlar. Ayrıntılar için ses teli felci belirtileri yazımıza bakabilirsiniz.

| Ameliyattan sonra sesiniz düzelmedi mi?

Kaygınızı kısaca yazın: ameliyatın ne zaman yapıldığını ve sesinizin o günden bu yana nasıl değiştiğini belirtmeniz yeterlidir. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.

Ne zaman laringoskopi gerekir?

Ses kısıklığı kılavuzu, genel olarak dört hafta içinde düzelmeyen kısıklıkta laringoskopi önerir; ancak yakın zamanda entübasyon ya da baş, boyun veya göğüs ameliyatı geçirmiş olmak, nefes darlığı ya da nefes alırken ses (stridor) gibi durumlar daha erken değerlendirme gerektirebilir.3 Bu nedenle ameliyattan sonra uzayan ses kısıklığında dört hafta doldurulmadan muayene planlanması uygundur. Aşağıdaki tablo olası durumları özetler; kesin ayrım muayeneyle yapılır.

DurumTipik seyirDikkat edilecek belirtiler
Tüpe bağlı kısa süreli tahrişÇoğu kişide bir hafta içinde düzelir1Boğaz ağrısı ve kısıklık birkaç gün içinde azalır2
GranülomHaftalarca sürebilir; iyileşmesi aylar alabilir1,4Boğaz ağrısı, yumru hissi, ses yorgunluğu4
Ses teli felciSeyrektir; ses ilk yıl içinde kendiliğinden düzelebilir5,6Nefesli ses, nefes almada güçlük, yutma sorunları6

Nefes almada güçlük ya da kan tükürme durumunda hekiminize ya da acil servise vakit kaybetmeden başvurun.2 Muayenenin nasıl yapıldığını laringoskopi ile ses teli muayenesi yazımızda anlattık. Muayeneye ameliyat ve anestezi raporlarınızı getirmeniz, entübasyonun ne kadar sürdüğünü ve zor olup olmadığını görmeye yardımcı olur.

İyileşme döneminde sesinizi korumak

Ameliyattan sonraki ilk günlerde sesinizi zorlamamak, bağırmamak ve uzun süre konuşmamak, tahriş olmuş dokunun toparlanmasına yardımcı olur. Granülom gelişimini kolaylaştıran etkenler bilindiği için bazı alışkanlıklara dikkat etmek de yararlıdır:

  • Boğaz temizlemeyi azaltın: Sık boğaz temizleme ve öksürük gırtlağın arka kısmını tahriş eder; bunları azaltmak granülom tedavisinin bir parçasıdır.4 Boğazı temizlemek yerine bir yudum su içebilir ya da yutkunabilirsiniz.
  • Reflü belirtilerini önemseyin: Reflü, gırtlağın arka kısmını tahriş ederek granülom riskini artırabilir.4 Ekşime, yanma ya da sabah boğazda acı tat gibi yakınmalarınızı hekiminize söyleyin.
  • Bastırarak konuşmayın: Bastırılmış, yüksek sesli ve kalın (pes) tonda konuşma gırtlağın arka kısmına yük bindirir.4
  • Seyri izleyin: Sesinizin her gün nasıl değiştiğini kısaca not edin; düzelme durursa muayeneyi geciktirmeyin.

Ses kısıklığının genel uyarı işaretlerini ses kısıklığı ne zaman ciddiye alınmalı yazımızda ayrıca ele aldık.

Sık sorulan sorular

Ameliyattan sonra sesin kısılması normal mi?

Kısa süreli kısıklık sık görülür. Bir çalışmada entübe edilen hastaların %32’sinde ses kısıklığı gelişti ve bu hastaların beşi dışında hepsinin sesi yedi gün içinde düzeldi.1

Entübasyon sonrası ses kısıklığı kaç günde geçer?

Çoğu kişide birkaç gün içinde geçer.2 İki gün sonunda geçmeyen ya da süren kısıklıkta hekiminize başvurmanız önerilir.2

Dört hafta beklemem gerekir mi?

Hayır. Yakın zamanda entübasyon ya da baş, boyun veya göğüs ameliyatı geçirmiş olmak, gırtlağın daha erken değerlendirilmesini gerektirebilecek durumlar arasında sayılır.3

Granülom kendiliğinden geçer mi?

Granülom çoğu zaman reflü tedavisi, boğaz temizlemenin azaltılması ve ses terapisiyle küçülür; ancak iyileşme aylarca, bazen bir ila iki yıl sürebilir.4

Granülom ameliyatla alınmalı mı?

Genellikle ilk seçenek değildir, çünkü granülomlar ameliyattan sonra sıklıkla, bazen daha büyük olarak geri gelir.4 Cerrahi yalnızca seçilmiş durumlarda düşünülür.

Entübasyondan sonra ses teli felci ne sıklıkla görülür?

Seyrektir. 31.241 hastalık bir çalışmada entübasyonla ilişkili ses teli felci oranı %0,077 bulundu.5

Ses teli felci düzelir mi?

Bazı kişilerde ses, tanıdan sonraki ilk yıl içinde kendiliğinden düzelebilir; bu nedenle hekimler cerrahiyi çoğu zaman en az bir yıl erteler; ses terapisi en sık kullanılan tedavilerden biridir.6

Hangi belirtilerde beklemeden başvurmalıyım?

Nefes almada güçlük ya da kan tükürme durumunda hekiminize ya da acil servise beklemeden başvurun.2 Çok zayıf, havalı bir ses ve yutma sorunları da erken muayene gerektirir.

KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular

  • Ses tellerim normal hareket ediyor mu?
  • Ses telimde granülom ya da başka bir lezyon var mı?
  • Reflü tedavisine ya da ses terapisine ihtiyacım var mı?
  • Kontrol muayenesine ne zaman gelmeliyim?
  • Hangi belirtiler olursa sizi beklemeden aramalıyım?

| Ameliyat sonrası ses kısıklığını muayeneyle netleştirelim

Kaygınızı kısaca yazın; ameliyatın türünü, tarihini ve sesinizin nasıl seyrettiğini belirtin. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. Jones MW, ve ark. Hoarseness after tracheal intubation. Anaesthesia. 1992;47(3):213-216.
  2. Royal College of Anaesthetists. Risks associated with your anaesthetic: Sore throat (hasta bilgilendirme metni).
  3. Stachler RJ, ve ark. Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2018;158(1_suppl):S1-S42.
  4. ColumbiaDoctors. Granuloma.
  5. Kikura M, ve ark. Age and comorbidity as risk factors for vocal cord paralysis associated with tracheal intubation. Br J Anaesth. 2007;98(4):524-530.
  6. National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD). Vocal Fold Paralysis.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

Tüm KBB yazılarına dön

Site içeriği son güncelleme: · Site sorumlusu iletişim: ask@esinozlematmis.com