For international patients · English website →

Septoplasti Sonrası Tampon ve Atel: Ne Beklemeli?

Burun · Septoplasti sonrası tampon ve atel

Septoplasti (burun orta bölmesindeki eğriliği düzelten ameliyat) sonrasında burun tamponu her hastada gerekli değildir. Araştırmaları bir araya getiren analizlerde, rutin tampon kullanımının kanama, kan birikimi (hematom), bölmede delinme ya da yapışıklık açısından tamponsuz yöntemlere göre bir yarar sağlamadığı görülmüştür.1,2 Tampon yerine septumu dikişle sabitlemek ya da ince ateller (splint) kullanmak mümkündür; bazı durumlarda ise kısa süreli bir tampon yine de gerekebilir.2,3

Bu yazıda tampon ve ince atelin ne işe yaradığını, araştırmaların ne gösterdiğini, burnunuzda tampon ya da atel varken ne hissedebileceğinizi, bunların ne zaman çıkarıldığını ve hangi belirtilerde beklemeden aranmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Kısaca

  • Rutin tampon gerekli görülmez: 16 çalışmayı inceleyen bir meta-analiz, septoplasti sonrası rutin tampon kullanımının gerekli olmadığı sonucuna vardı.1
  • Tamponsuz yöntemlerde ağrı daha azdır: 20 randomize çalışmanın analizinde, emilmeyen tampon kullanılmayan grupta ameliyat sonrası ağrı, baş ağrısı ve yapışıklık daha az görüldü.2
  • İnce atel yapışıklığı azaltabilir: 33 çalışmanın analizinde yapışıklık oranı atel kullanılan grupta %3,7, kullanılmayan grupta %8,7 olarak hesaplandı.4
  • Tampon ve atel geçicidir: Erimeyen tamponlar genellikle ameliyatın ertesi sabahı, ince ateller ise yaklaşık bir hafta sonraki kontrolde çıkarılır.5,6
  • Şiddetli kanamada beklemeyin: Tampon ya da atel olsun olmasın, yoğun ve taze kanama hemen değerlendirilmelidir.6

Tampon ve ince atel ne işe yarar?

Septoplastide burnun içinden yapılan bir kesiyle eğri kıkırdak ve kemik düzeltilir ya da yeniden konumlandırılır; dışarıda kesi yapılmaz. Ameliyattan sonra burun içine yerleştirilen tampon ya da ateller, burun içindeki dokuyu yerinde tutmak, kanamayı önlemek ve iz dokusu (skar) oluşma riskini azaltmak amacıyla kullanılır.6

Bu amaçla kullanılan malzemeler birbirinden farklıdır:

  • Emilmeyen tamponlar: Sünger benzeri malzemelerdir; burun boşluğunu doldurur ve bir süre sonra çıkarılır.
  • Eriyen tamponlar: Zamanla kendiliğinden çözülür; bazı merkezlerde tampon gerektiğinde çoğunlukla bu tür tamponlar kullanılır.5
  • İnce ateller: Septumun iki yanına yerleştirilen ince plakalardır; burun boşluğunu tamamen doldurmaz. Tek başına ya da tampona ek olarak kullanılabilir.4
  • Septum dikişi: Septumun iki yüzünü birbirine yaklaştıran dikişlerdir (transseptal ya da “quilting” dikiş); bazı durumlarda tampon ihtiyacını ortadan kaldırabilir.3

Muayenehanemizin burun eğriliği ameliyatı (septoplasti) sayfasında belirtildiği gibi, burun tamponundan mümkün olduğunca kaçınılmaya çalışılır. Sünger tampon kullanılırsa dört ila altı saat sonra ya da ertesi sabah alınır; eriyen tamponlar yıkamalarla beş ila on günde temizlenir. İnce ateller yalnızca bazı hastalarda kullanılır ve yaklaşık bir hafta sonra çıkarılır. Hangi malzemenin gerekeceği septumun yapısına ve ameliyat sırasındaki bulgulara göre belirlenir.

Tampon gerçekten gerekli mi?

Bu soru uzun süredir araştırılmaktadır. 2013’te yayımlanan ve 11’i randomize kontrollü çalışma olmak üzere 16 çalışmayı inceleyen bir meta-analizde tampon; ameliyat sonrası kanama, hematom, septumda delinme, yapışıklık ve kalan eğrilik açısından yarar göstermedi. Aynı analizde tampon kullanılan hastalarda ameliyat sonrası enfeksiyon daha sık bildirildi ve yazarlar rutin tampon kullanımının gerekli olmadığı sonucuna vardı.1

2017’de yayımlanan ve 20 randomize kontrollü çalışmayı bir araya getiren daha geniş bir analizde, emilmeyen tampon kullanılan 1.247 hasta ile tampon yerine septum dikişi ya da ince atel kullanılan 1.321 hasta karşılaştırıldı. İki grup arasında kanama, hematom, delinme, enfeksiyon ve kalan eğrilik açısından anlamlı fark bulunmadı; buna karşılık dikiş ya da atel kullanılan grupta ağrı, baş ağrısı ve yapışıklık daha azdı.2

Amerikan KBB Akademisi’nin (AAO-HNSF) septoplasti konusundaki uzman uzlaşı raporunda da septum dikişlerinin septoplasti sonrasında tampon ihtiyacını ortadan kaldırabileceği belirtilir.3 Bu bulgular tamponun hiçbir zaman kullanılmayacağı anlamına gelmez: Ameliyat sırasında beklenenden fazla kanama olması gibi durumlarda cerrah kısa süreli bir tampon koymaya karar verebilir.

Tampon, atel ve dikiş: seçeneklerin karşılaştırması

Aşağıdaki tablo, araştırmalarda incelenen yaklaşımları özetler. Bu yöntemler birbirini dışlamaz; bazı ameliyatlarda dikiş ve atel birlikte kullanılabilir.

YaklaşımNasıl çalışır?Araştırmalarda bilinenler
Emilmeyen tamponBurun boşluğunu doldurur, kısa bir süre sonra çıkarılır5Kanama ve hematomu tamponsuz yöntemlerden daha fazla azaltmadı; ağrı ve baş ağrısı daha sıktı2
İnce atelSeptumun iki yanında ince plaka olarak durur; tampona ek olarak da kullanılabilir4Yapışıklık %3,7’ye karşı %8,7; ağrı, kanama, enfeksiyon ve delinme benzer4
Septum dikişiSeptumun iki yüzünü dikişle birbirine yaklaştırır3Tampon ihtiyacını ortadan kaldırabilir3
Hiç tampon kullanmamakBurun ameliyattan sonra açık bırakılırRutin tamponun yarar sağlamadığı sonucuna varılmıştır1

Yapışıklık (sineşi), iyileşme sırasında septum ile burnun yan duvarı arasında oluşabilen ince iz dokusu bantlarıdır; burun tıkanıklığına yol açabilir. İnce atelin yararı, özellikle yapışıklık beklenen durumlarda belirgindir.4 Septum eğriliği ile burun eti büyümesinin farkını burun eti mi, septum eğriliği mi? yazımızda anlattık.

| Burun tıkanıklığınızın nedenini netleştirelim

Kaygınızı kısaca yazın; ne zamandır burun tıkanıklığı yaşadığınızı ve tek taraflı mı, iki taraflı mı olduğunu belirtmeniz yeterlidir. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.

Burnunuzda tampon ya da atel varken

Tampon burnu kısa bir süre için tıkar.5 Bu sürede ağızdan nefes almak gerektiği için ağız kuruluğu ve uykunun bölünmesi sık görülür. İnce ateller burun boşluğunu tamamen doldurmadığı için genellikle bir miktar hava geçişine izin verir; yine de ameliyat sonrası şişlik ve kabuklanma nedeniyle burnun ilk haftalarda tıkalı hissedilmesi beklenen bir durumdur.

İlk günlerde burundan kanla karışık akıntı gelmesi olağandır; muayenehanemizde bu dönemde başın yastıkla yüksekte tutulması önerilir. Burnunuzu sümkürmemeniz ve hapşırırken ağzınızı açık tutmanız gerekir.6,5 Burnu sümkürmek kanamayı başlatabileceği için yaklaşık bir hafta, bazı merkezlerde iki haftaya kadar bundan kaçınılması istenir.6,5

Ameliyat sonrası iyileşmenin genel seyrini septoplasti sonrası iyileşme yazımızda gün gün ele aldık.

Çıkarılması ve sonrasındaki günler

Erimeyen tamponlar genellikle ameliyatın ertesi sabahı çıkarılır; bu sırada kısa süreli bir rahatsızlık hissedilebilir.5 İnce ateller ve erimemiş diğer malzemeler ise çoğunlukla ameliyattan yaklaşık bir hafta sonraki kontrolde çıkarılır.6 Atel çıkarıldıktan sonra da burun içindeki şişlik ve kabuklanma bir süre devam eder.

Muayenehanemizde ilk iki hafta boyunca günde üç ila dört kez tuzlu su ile burun yıkaması önerilir; tıkanıklık ve kabuklanma genellikle altı hafta içinde giderek azalır. Atel kullanılmışsa çıkarılması ve burun içinin değerlendirilmesi için ilk kontrolün yüz yüze yapılması gerekir; bu nedenle şehir dışından gelen hastaların ilk kontrole kadar İstanbul’da kalmasını planlıyoruz. Ağır egzersiz, ağır kaldırma ve öne eğilmekten en az iki hafta kaçınılır; temas sporlarına dönüş için genellikle yaklaşık altı hafta beklenir.5

Ameliyattan sonra burun tıkanıklığı devam ederse, bunun tek nedeni septum olmayabilir; burun eti büyümesi (konka hipertrofisi) ya da alerjik rinit (alerjik nezle) de katkıda bulunabilir. Bu konuyu sürekli burun tıkanıklığı nedenleri yazımızda anlattık.

Hangi durumlarda beklemeden haber vermelisiniz?

Septoplasti sonrası komplikasyonlar seyrektir; ancak her ameliyatta olduğu gibi riskler vardır. Bildirilen riskler arasında enfeksiyon, fazla kanama, koku almada azalma, burun içinde iz dokusu, septumda delik, septumda kan birikimi (septal hematom) ve burun ile dişlerde geçici uyuşukluk bulunur; toksik şok sendromu (tamponla ilişkili olabilen, ağır seyirli bir enfeksiyon tablosu) nadir riskler arasında sayılır.6 Aşağıdaki durumlarda beklemeden ameliyatı yapan ekibe ulaşın ya da acil yardım alın:

  • durmayan, yoğun ve taze kanama;6
  • tamponun ya da atelin yerinden çıkması veya boğaza kayması;
  • yüksek ateş, giderek artan ağrı ya da kendini çok hasta hissetme;
  • burunda giderek artan tıkanıklık ve ağrı; seyrek olarak septumu örten zarın altında kan birikebilir ve bu durumda kanın vakit kaybetmeden boşaltılması gerekir.5

Sık sorulan sorular

Septoplasti sonrası mutlaka tampon konur mu?

Hayır. Araştırmalar rutin tampon kullanımının gerekli olmadığını göstermektedir; tampon yerine septum dikişi ya da ince atel kullanılabilir.1,3

Tampon ne zaman çıkarılır?

Erimeyen tamponlar genellikle ameliyatın ertesi sabahı çıkarılır; eriyen tamponlar ise zamanla çözülür.5

İnce atel ne kadar süre kalır?

İnce ateller genellikle ameliyattan yaklaşık bir hafta sonraki kontrolde çıkarılır.6

Tampon ya da atel çıkarılırken acı verir mi?

Çıkarma sırasında kısa süreli bir rahatsızlık hissedilebilir.5 Bir meta-analizde ince atel kullanılan ve kullanılmayan hastalarda ağrı puanları benzer bulunmuştur.4

Tamponsuz ameliyatta kanama riski artar mı?

20 randomize çalışmanın analizinde tampon kullanılan ve kullanılmayan gruplar arasında kanama açısından anlamlı fark bulunmamıştır.2

Atel varken burnumdan nefes alabilir miyim?

Atel burun boşluğunu tamamen doldurmadığı için bir miktar hava geçebilir, ancak şişlik nedeniyle burun ilk haftalarda tıkalı hissedilebilir. Tıkanıklık genellikle altı haftaya kadar giderek azalır.

Burnumu ne zaman sümkürebilirim?

Genellikle ilk bir ila iki hafta burnunuzu sümkürmemeniz önerilir; hapşırırken ağzınızı açık tutun.6

Atel çıktıktan sonra burnum hemen açılır mı?

Çoğu zaman bir rahatlama olur, ancak burun içindeki iyileşme sürer. Tam iyileşme aylar alabilir; bazı kaynaklar ağır fiziksel etkinliklere dönüş için bir ay kadar beklenmesini önerir. Cerrahınızın verdiği takvime uyun.6

KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular

  • Ameliyattan sonra burnuma tampon, ince atel ya da dikiş uygulanması planlanıyor mu?
  • Tampon ya da atel ne zaman ve nerede çıkarılacak?
  • İlk kontrole kadar İstanbul’da kalmam gerekiyor mu?
  • Burun yıkamasını nasıl ve ne sıklıkla yapmalıyım?
  • Hangi belirtilerde gece de olsa sizi aramalıyım?

| Septoplasti sonrası süreci önceden planlayalım

Kaygınızı kısaca yazın; fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. Banglawala SM, ve ark. Is nasal packing necessary after septoplasty? A meta-analysis. Int Forum Allergy Rhinol. 2013;3(5):418-424.
  2. Kim JS, Kwon SH. Is nonabsorbable nasal packing after septoplasty essential? A meta-analysis. Laryngoscope. 2017;127(5):1026-1031.
  3. Han JK, ve ark. Clinical Consensus Statement: Septoplasty with or without Inferior Turbinate Reduction. Otolaryngol Head Neck Surg. 2015;153(5):708-720.
  4. Kim SJ, ve ark. Efficacy of nasal septal splints for preventing complications after septoplasty: A meta-analysis. Am J Otolaryngol. 2021;42(3):102389.
  5. University Hospitals of Leicester NHS Trust. Having septal surgery on your nose.
  6. Cleveland Clinic. Septoplasty.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

Tüm KBB yazılarına dön

Site içeriği son güncelleme: · Site sorumlusu iletişim: ask@esinozlematmis.com