For international patients · English website →

Sinüzit Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Burun · Sinüzit

Sinüzit ameliyatı ne zaman gerekir sorusunun kısa yanıtı şudur: Kronik sinüzit tanısı muayene ve endoskopi ya da tomografiyle doğrulanmışsa, uygun ilaç tedavisine rağmen şikâyetler günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemeye devam ediyorsa ve beklenen yarar ameliyat dışı tedaviden fazlaysa ameliyat düşünülür.1,2 Amerikan KBB derneğinin (AAO-HNS) 2025 kılavuzu, ameliyattan önce belirli bir ilacın belirli bir süre kullanılmasını zorunlu tutmaz; kararın kişinin belirtilerine, hastalığın tipine ve yaşam kalitesine göre verilmesini önerir.1

Ameliyat kronik sinüziti ortadan kaldıran tek seferlik bir işlem değildir. Sinüslerin ağızlarını açar, hastalıklı dokuyu temizler ve burun spreyleri ile tuzlu su yıkamalarının sinüslere ulaşmasını kolaylaştırır; çoğu hastada ameliyattan sonra da ilaçlı bakım sürer.2 Bu yazıda karar sürecini, ameliyattan kimlerin daha çok yarar gördüğünü ve gerçekçi beklentileri kılavuzlar ışığında anlatıyoruz.

Kısaca

  • Önce tanı doğrulanır: En az 12 hafta süren belirtilerin yanında endoskopi ya da tomografide sinüs iltihabının gösterilmesi gerekir.2
  • Sabit bir ilaç süresi şartı yoktur: AAO-HNS kılavuzu ameliyattan önce belirli bir tedavi rejimi ya da süre koşulmamasını önerir.1
  • Bazı durumlarda yarar daha belirgindir: Burun polipi, kemik erimesiyle birlikte polip, eozinofilik müsin ve mantar topu bu grupta sayılır.1
  • Hastalık geri dönebilir: Kılavuz, ameliyattan önce kronikliğin, nüksün ve uzun süreli ilaç tedavisinin konuşulmasını önerir.1
  • Göz ya da beyinle ilgili belirtiler acildir: Göz çevresinde şişlik, çift görme, görme azalması, alında şişlik ya da şiddetli alın ağrısı gibi bulgular beklemeden değerlendirilmelidir.3

İlk adım: Tanının doğrulanması

Ameliyat kararından önce sorulması gereken ilk soru, şikâyetlerin gerçekten kronik sinüzitten kaynaklanıp kaynaklanmadığıdır. AAO-HNS kılavuzu, güçlü öneri düzeyinde, daha önce konmuş bir kronik sinüzit tanısının ameliyattan önce kabul görmüş ölçütlere göre yeniden kontrol edilmesini ister.1 Avrupa uzlaşı raporu EPOS 2020’ye göre kronik sinüzitte burun tıkanıklığı ya da burun akıntısından en az birinin bulunduğu iki veya daha fazla belirti (yüzde ağrı ya da basınç, koku kaybı gibi) 12 hafta ya da daha uzun sürer ve bu tablo endoskopi ya da tomografi bulgularıyla desteklenir.4

Bu doğrulamanın bir nedeni de kronik sinüziti taklit eden durumlardır. Kılavuzun hasta bilgilendirmesi, örnek olarak migreni sayar: Yüzde basınç ve baş ağrısı her zaman sinüs kaynaklı değildir.2 Alerjik nezle ile sinüzitin nasıl ayrıldığını alerji mi sinüzit mi yazımızda, belirtilerin ayrıntısını ise kronik sinüzit belirtileri rehberimizde anlattık. Sinüslerin görüntülenmesi ve tomografi raporunun nasıl okunacağı ayrı bir konudur; bunu sinüs tomografisi yazımızda ele aldık.

Ameliyattan önce ilaç tedavisi ne kadar sürmeli?

Hastaların sık duyduğu bir kalıp, “önce şu kadar hafta antibiyotik ve kortizon denenmeli” şeklindedir. AAO-HNS 2025 kılavuzu bu konuda farklı bir yol izler: Ameliyattan önce sabit bir ilaç rejiminin ya da belirli bir tedavi süresinin ön koşul olarak aranmamasını önerir.1 Bu, ilaç tedavisinin önemsiz olduğu anlamına gelmez; tedavinin kişinin hastalık tipine göre seçilmesi ve sonucun belirtiler ile muayene bulgularına göre değerlendirilmesi gerektiği anlamına gelir.

Birleşik Krallık’taki kanıta dayalı girişimler programı (Evidence-Based Interventions, EBI), burun içi kortizon spreyleri ile tuzlu su yıkamasını güçlü kanıt temeli olan ilk basamak tedavi olarak tanımlar ve doğru kullanım tekniği ile düzenli kullanım konusunda danışmanlık verilmesini ister.5 Ağızdan kortizonun destekleyici kanıtı ise burun polipi olan hastalarla sınırlıdır.5

Antibiyotik konusunda kılavuz nettir: Muayenede belirgin ya da süregelen iltihaplı (cerahatli) akıntı yoksa antibiyotik verilmemelidir.1 Kronik sinüzit çoğu zaman iltihapla seyreden bir hastalıktır ve her zaman bakteriyel bir enfeksiyon içermez.2 İngiltere’de yapılan ve 514 erişkinin katıldığı MACRO çalışmasında, üç ay boyunca düşük doz klaritromisin (bir antibiyotik) kullanımı, altıncı aydaki yaşam kalitesi skorunda plaseboya göre anlamlı bir fark oluşturmadı.6 Burun açıcı spreylerin uzun süre kullanımı ise ayrı bir sorun yaratabilir; bunu burun spreyi bağımlılığı yazımızda anlattık.

Sinüzit ameliyatı ne zaman gerekir: Kimler daha çok yarar görür?

AAO-HNS kılavuzu, ameliyattan ilaç tedavisine göre daha fazla yarar görmesi olası hasta gruplarının belirlenmesini önerir. Bunlar arasında burun polipi olanlar, polip ile birlikte kemik erimesi bulunanlar, sinüslerde eozinofilik müsin (bir tür yoğun, iltihaplı salgı) saptananlar ve mantar topu olanlar sayılır.1 Polip, kemik değişikliği ya da mantar hastalığı varsa kılavuz, sinüs boşluğunun tam olarak açıldığı ve hastalıklı dokunun temizlendiği bir cerrahiyi önerir; yalnızca sinüs ağzını genişletmek (dilatasyon) bu durumlarda yeterli görülmez.1

Birleşik Krallık EBI ölçütlerine göre endoskopik sinüs cerrahisi şu koşullar birlikte bulunduğunda düşünülebilir: tanının öykü ve endoskopi ve/veya tomografiyle doğrulanması, uygun ilaç tedavisinden sonra SNOT-22 gibi bir ölçekte orta ya da ağır belirtilerin sürmesi, ameliyat öncesi tomografinin tanıyı desteklemesi ve risklerle yararların hasta ile hekim arasında birlikte konuşulması.5 Aynı kaynak, şüpheli tümör, sinüzitin göz ya da beyinle ilgili acil komplikasyonları, bağışıklık yetmezliği ve mantar sinüziti gibi durumları bu sıranın dışında değerlendirir.5

Ameliyatın daha çok konuşulduğu durumlarİlaç tedavisinin sürdürülmesinin daha çok konuşulduğu durumlar
Tanı endoskopi ya da tomografiyle doğrulanmış, belirtiler 12 haftayı aşmış2Belirtiler var ama endoskopi ve tomografi sinüs iltihabını göstermiyor; başka bir neden araştırılıyor2
Doğru kullanılan sprey ve yıkamaya rağmen SNOT-22’de orta ya da ağır belirtiler sürüyor5Sprey ve yıkama henüz doğru teknikle ve düzenli kullanılmamış5
Burun polipi, kemik erimesi, eozinofilik müsin ya da mantar topu var1Belirtiler hafif ve günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemiyor1
Göz ya da beyinle ilgili komplikasyon, şüpheli tümör ya da tek taraflı bulgu (bu durumlar hızlı değerlendirilir ve olağan sıranın dışında ele alınır)5Kişi, ameliyat sonrası uzun süreli bakımı ve nüks olasılığını bilerek şimdilik ameliyatı istemiyor1

Bu tablo kesin bir karar şeması değildir; aynı durum farklı kişilerde farklı biçimde değerlendirilebilir. Burun polipinin tedavi basamaklarını burun polipi rehberimizde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

| Ameliyat sizin için bir seçenek mi?

Muayenede tanı netleştirilir ve seçenekler birlikte konuşulur. Kaygınızı kısaca yazın; fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.

Ameliyat neyi yapar, neyi yapmaz?

Endoskopik sinüs cerrahisi genellikle burun deliklerinden, dışarıdan kesi yapılmadan uygulanır ve burnun dış görünümünü değiştirmez.2 Geniş açılan sinüs ağızları, cerrahın hastalıklı dokuya ulaşmasını sağlar; ameliyattan sonra tuzlu su yıkamalarının ve burun spreylerinin sinüslere ulaşmasını kolaylaştırır ve muayenede endoskopla takibe olanak verir.2 Ameliyatın kapsamı ve hangi sinüslerin açılacağı muayene ve tomografi bulgularına göre planlanır; bunu hekiminiz size ayrıntılı olarak anlatır. Ameliyatın genel çerçevesi sinüzit ameliyatı sayfamızda yer alır.

Sonuçlarla ilgili veriler bir yararı gösterir, ancak sınırlarıyla birlikte okunmalıdır:

  • MACRO çalışmasında, burun içi tedavisini sürdüren hastalarda ameliyat altıncı ayda SNOT-22 skorunu plaseboya göre ortalama yaklaşık 20 puan daha fazla düşürdü. Bu sonuç altı aylık izleme dayanır; uzun dönem izlem sürmektedir.6
  • İngiltere’deki ulusal denetimde 3.128 hasta izlendi; beşinci yıl anketine yanıt veren yaklaşık yarısında ortalama belirti skoru başlangıca göre yaklaşık 14 puan daha iyiydi. Bu grupta beş yıl içinde yeniden ameliyat oranı %19,1 idi; polipi olanlarda %20,6, polipsiz kronik sinüzitte %15,5.7
  • Burun polipi nedeniyle ameliyat edilen hastaların izlendiği çok merkezli bir çalışmada, 18. ayda hastaların yaklaşık %40’ında endoskopide polip yeniden görüldü.8

Bu nedenle AAO-HNS kılavuzu, ameliyattan önce hastalığın kronik olduğunun, geri dönebileceğinin ve hastalık tipine göre uzun süreli ilaç tedavisi gerekebileceğinin konuşulmasını önerir.1 Ameliyat ilaç tedavisinin yerini almaz, tedavinin bir parçasıdır; genişleyen sinüs ağızları sprey ve yıkamaların sinüslere ulaşmasını kolaylaştırır.2 EBI ise uygun seçilmiş hastalarda belirgin ve uzun süreli belirti düzelmesi bildirir; hastalık sürecinde daha erken yapılan cerrahinin daha uzun süren yararla ilişkili olduğunu da belirtir.5

Her ameliyatta olduğu gibi riskler de vardır. EBI kanama, enfeksiyon ve skar dokusu (yapışıklık) oluşumu gibi riskleri sayar; göz çevresi yaralanması, beyin omurilik sıvısı sızıntısı ya da menenjit çok nadirdir.5 Burun tıkanıklığı her zaman sinüs kaynaklı değildir; burnu ikiye ayıran bölmenin (septum) eğriliği ya da burun eti büyümesi de rol oynayabilir; bu ayrımı burun eti mi septum eğriliği mi yazımızda anlattık.

Karar nasıl birlikte verilir?

AAO-HNS kılavuzu, ameliyatın beklenen yararı ameliyat dışı tedaviden fazla olduğunda, olası sonuçlar açıkça konuşulduğunda ve hasta uzun dönem bakımı anladığında önerilmesini ister.1 Bu süreçte genellikle şu adımlar yer alır:

  • belirtilerin, süresinin ve günlük yaşama etkisinin konuşulması; SNOT-22 gibi anketlerle belirti yükünün ölçülmesi;2
  • burun içinin endoskopla muayenesi;2
  • ameliyat düşünülen hastada planlama için ince kesitli sinüs tomografisi çekilmesi;1
  • ameliyatın kapsamının yalnızca tomografideki kalınlaşma ölçülerine göre değil, kişinin tüm bulgularına göre belirlenmesi.1

Anestezi şekli, ameliyatın süresi, ameliyattan sonra burna tampon konup konmayacağı ve hastanede kalış süresi kişiye göre planlanır; bunları muayenede hekiminiz size bildirir. Ameliyatlar hastanede yapılır. Ameliyat sonrası süreci sinüzit ameliyatı sonrası iyileşme rehberimizde ayrıca anlattık.

Hangi durumlarda beklemeden muayene gerekir?

Ameliyat kararı çoğu zaman planlı olarak verilir. Ancak sinüzitle birlikte aşağıdaki bulgulardan biri varsa beklemeden acil değerlendirme gerekir:3

  • göz kapağında ya da göz çevresinde şişlik veya kızarıklık, gözün yerinden itilmiş görünmesi;3
  • çift görme, göz hareketlerinde kısıtlılık ya da yeni başlayan görme azalması;3
  • alın kemiği üzerinde şişlik, şiddetli alın ağrısı, ense sertliği gibi menenjit belirtileri ya da yeni ortaya çıkan nörolojik bulgular;3
  • ağır, tüm vücudu etkileyen bir enfeksiyon tablosu.3

Yalnızca tek tarafta olan belirtiler ya da bulgular da daha hızlı değerlendirme gerektiren durumlar arasında sayılır.5 Tek taraflı tıkanıklığın olası nedenlerini tek taraflı burun tıkanıklığı yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Sinüzit ameliyatı ne zaman gerekir?

Tanı endoskopi ya da tomografiyle doğrulandığında, uygun ilaç tedavisine rağmen belirtiler yaşam kalitesini belirgin biçimde etkilediğinde ve beklenen yarar ameliyat dışı tedaviden fazla olduğunda düşünülür.1,5

Ameliyattan önce kaç ay ilaç kullanmak gerekir?

AAO-HNS 2025 kılavuzu sabit bir süre ya da rejim şart koşmaz. Önemli olan, tedavinin doğru seçilmesi ve doğru kullanılmasıdır.1,5

Kronik sinüzitte uzun süre antibiyotik kullanmak gerekir mi?

Muayenede belirgin iltihaplı akıntı yoksa kılavuz antibiyotik önermez. MACRO çalışmasında üç aylık düşük doz klaritromisin plaseboya göre anlamlı fark göstermedi.1,6

Sinüzit ameliyatından sonra sinüzit tekrar eder mi?

Edebilir. İngiltere’deki ulusal bir denetimde beşinci yıl anketine yanıt veren hastaların yaklaşık beşte biri yeniden ameliyat olmuştu; polipli hastalıkta 18 ay içinde hastaların yaklaşık %40’ında polip yeniden görüldü.7,8

Ameliyattan sonra burun spreyleri bırakılabilir mi?

Çoğu hastada bırakılmaz. Ameliyat spreylerin ve yıkamaların sinüslere ulaşmasını kolaylaştırır; bazı ilaçların iyileşme döneminden sonra da sürmesi gerekebilir.2

Tomografide sinüslerde kalınlaşma görülmesi ameliyat gerektiği anlamına mı gelir?

Tek başına gelmez. Kılavuz, ameliyatın kapsamının yalnızca tomografideki kalınlaşma eşiklerine göre belirlenmemesini önerir; karar belirtiler ve muayeneyle birlikte verilir.1

Sinüzit ameliyatı burnun şeklini değiştirir mi?

Endoskopik sinüs cerrahisi genellikle burun deliklerinden yapılır ve burnun dış görünümünü değiştirmez.2

Sinüzitte hangi belirtiler acildir?

Göz çevresinde şişlik, çift görme, görme azalması, alında şişlik, şiddetli alın ağrısı, menenjit ya da nörolojik belirtiler beklemeden değerlendirilmelidir.3

KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular

  • Muayene ve tomografi bulgularım kronik sinüzit tanısını doğruluyor mu?
  • Burnumda polip, mantar topu ya da kemik değişikliği var mı?
  • Spreyimi ve tuzlu su yıkamasını doğru teknikle kullanıyor muyum?
  • Ameliyat olursam hangi sinüsler açılacak ve sonrasında hangi tedavilere devam etmem gerekecek?
  • Ameliyat olmazsam izlem nasıl olacak ve hangi durumda yeniden değerlendirme yapacağız?

| Kararı muayene bulgularınızla birlikte verelim

Kaygınızı ve şikâyetinizin ne zamandır sürdüğünü kısaca yazın; fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. Shin JJ, ve ark. Clinical Practice Guideline: Surgical Management of Chronic Rhinosinusitis. Otolaryngol Head Neck Surg. 2025;172:S1-S47.
  2. American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery. Surgical Management of Chronic Rhinosinusitis: Frequently Asked Questions (hasta bilgilendirmesi). 2025.
  3. NICE. Sinusitis (acute): antimicrobial prescribing (NG79). Recommendations.
  4. Fokkens WJ, ve ark. European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020. Rhinology. 2020;58(Suppl S29):1-464.
  5. Academy of Medical Royal Colleges. Evidence-Based Interventions: Surgical intervention for chronic rhinosinusitis.
  6. Philpott C, ve ark. The clinical effectiveness of clarithromycin versus endoscopic sinus surgery for adults with chronic rhinosinusitis with and without nasal polyps (MACRO): a pragmatic, multicentre, three-arm, randomised, placebo-controlled phase 4 trial. Lancet. 2025;406:926-939.
  7. Hopkins C, ve ark. Long-term outcomes from the English national comparative audit of surgery for nasal polyposis and chronic rhinosinusitis. Laryngoscope. 2009;119(12):2459-2465.
  8. DeConde AS, ve ark. Prevalence of polyp recurrence after endoscopic sinus surgery for chronic rhinosinusitis with nasal polyposis. Laryngoscope. 2017;127(3):550-555.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

Tüm KBB yazılarına dön

Site içeriği son güncelleme: · Site sorumlusu iletişim: ask@esinozlematmis.com