For international patients · English website →

Çocuklarda Ses Teli Nodülü: Neden Olur, Nasıl Tedavi Edilir?

Ses · Çocuklarda ses kısıklığı

Çocuklarda ses teli nodülü, çocukluk çağında uzun süren ses kısıklığının en sık nedenidir.1,2 Sık bağırma, çığlık atma ve zorlanarak konuşma, ses tellerinde nasıra benzeyen küçük, iyi huylu kabarıklıklara yol açar.2 Tedavi çoğunlukla ameliyatsızdır; temelini çocuklarla çalışma deneyimi olan bir dil ve konuşma terapistinin yürüttüğü ses terapisi ve evdeki alışkanlık değişiklikleri oluşturur.1,3

Bu yazı anne babalar için hazırlandı. Nodülün neden oluştuğunu, çocukta ses tellerinin nasıl muayene edildiğini, terapinin nasıl yürüdüğünü ve ailenin bu süreçteki yerini, ameliyatın neden nadiren gerektiğini, ergenlik döneminde neler beklenebileceğini ve hangi belirtilerde beklemeden doktora başvurmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Kısaca

  • Sık bir nedendir: Nodüller çocuklarda uzun süren ses kısıklığının başlıca nedenidir ve özellikle ergenlik öncesi erkek çocuklarda görülür.2,4
  • Muayene çoğu zaman uyanıkken yapılır: Burundan ilerletilen ince bir kamerayla ses telleri görülür.3
  • Tedavide aile merkezdedir: Evde konan kuralların tutarlı uygulanması ve yetişkinlerin örnek olması terapinin parçasıdır.5,2
  • Ameliyat nadiren gerekir: Nedenler ortadan kalkmazsa alınan nodül yeniden oluşabilir.3,5
  • Ergenlik her zaman çözmez: Bir izlem çalışmasında yakınmaların kızlarda erkeklere göre çok daha sık sürdüğü görüldü.6

Çocuklarda ses teli nodülü neden olur?

Nodüller, uzun süreli zorlanmanın ses tellerinde yarattığı tahrişin iyileşmeye fırsat bulamamasıyla oluşur. Nemours KidsHealth’in saydığı davranışlar anne babalara tanıdık gelecektir: uzun süre bağırmak, çığlık atmak, tezahürat yapmak ya da ağlamak; sesi zorla inceltmek veya kalınlaştırmak; çizgi film karakterlerini taklit etmek gibi zorlanmalı konuşmak; sık öksürmek ya da boğaz temizlemek; yüksek sesle ve hızlı konuşmak, kelimelere sert bir başlangıçla girmek.2 Oyun sırasında motor ya da hayvan seslerini zorlanarak taklit etmek de bu davranışlar arasında sayılır; sık geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonları, alerjiler ve hava kirliliği ise katkıda bulunabilir.5

Nodüller kız ve erkek çocuklarda her yaşta görülebilir.3 Weill Cornell’in ses merkezi nodüllerin özellikle ergenlik öncesi erkek çocuklarda ve genç kadınlarda sık olduğunu, bunun gırtlağın boyut ve biçiminin de rol oynadığını düşündürdüğünü belirtir.4 Reflü (mide içeriğinin gırtlağa kaçması) ses tellerinde ek şişlik ve tahrişe yol açarak belirtileri kötüleştirebilir.3

En sık belirti kısık, pürüzlü bir sestir; anne babalar çocuğun konuşurken ya da şarkı söylerken zorlandığını veya sesinin kırıldığını da fark edebilir.3 Sık boğaz temizleme alışkanlığını ayrıca sürekli boğaz temizleme ve ses yazımızda ele aldık.

Çocukta ses telleri nasıl muayene edilir?

Kısıklığın nodülden mi, başka bir nedenden mi kaynaklandığını yalnızca ses tellerinin görülmesi gösterir. Çocuklarda en sık kullanılan yöntem esnek laringoskopidir: İnce ve esnek bir kamera burundan geçirilerek gırtlağa kadar ilerletilir. Ses tellerinin titreşimini ağır çekimde gösteren stroboskopi de benzer bir aletle yapılır ve her iki inceleme genellikle çocuk uyanıkken, muayenehane ortamında tamamlanır.3

Bazı durumlarda ağızdan yapılan sert (rijit) bir kamera kullanılabilir; çok küçük çocuklarda bu inceleme için genel anestezi gerekebilir.2 Muayeneden önce çocuğunuza neler olacağını sakin bir dille anlatmak, kendisini hazır hissetmesine yardımcı olur. Muayenehanemizde çocuk hastalar da muayene edilir; çocuklarda kulak burun boğaz muayenesi ve tedavisi hakkında genel bilgiye çocuk KBB sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Muayenenin aşamalarını laringoskopi ile ses teli muayenesi yazımızda anlattık.

Çocuklarda ses terapisi nasıl yürür?

Children’s Hospital of Philadelphia, çocuklarda nodül tedavisinin temelini ses hijyeni ile çocuk ses terapisinde deneyimli bir dil ve konuşma terapistinin yürüttüğü ses terapisi olarak tanımlar. Ses hijyeni; bağırmaktan kaçınmayı, oyunlarda sesi yumuşak kullanmayı, yeterli sıvı almayı, dengeli beslenmeyi, reflü ve alerjinin kontrol altına alınmasını kapsar.3 Terapist çocuğa derin nefes almayı, boğaz kaslarını gevşetmeyi ve yavaş konuşmayı öğretir; kafeinli gazlı içeceklerden uzak durmak da önerilenler arasındadır.2

Aynı merkez, ilk terapi kontrolünün başlangıçtan yaklaşık üç ay sonra yapıldığını, ses sorunu sürerse çocuğun 6 ila 12 ayda bir izlenebileceğini belirtir.3 Terapinin bileşenlerini ve evde yapılan çalışmanın önemini erişkinler için ses teli nodülü nasıl geçer yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. Nodülün ne olduğunu ve erişkinlerde nasıl tedavi edildiğini ise ses teli nodülü sayfamızda bulabilirsiniz.

Evde ve okulda ailenin rolü

Çocuklarda terapinin başarısı büyük ölçüde evde olanlara bağlıdır. Önce çocuğun sesini zorlayan alışkanlıklar belirlenir; ardından aile birlikte kurallar koyar: çığlık ve bağırma yok, ses düzeyi orta, konuşurken sıra beklenir. Bu kuralların tutarlı biçimde uygulanması çok önemlidir.5 Aşağıdaki tablo uzmanların önerdiği uygulamaları özetler.

DurumNe yapılabilir?
Evin içinde birine seslenmekBağırmak yerine yanına gitmek; yetişkinler bu alışkanlıkta örnek olur2
Gün boyu yoğun ses kullanımıHer gün sessiz geçirilen bir zaman dilimi planlamak2
Oyun sırasındaKarakter ve oyun seslerini yumuşak bir sesle çıkarmayı teşvik etmek3
Kalabalık sofra ve aile sohbetleriSırayla konuşmak, ses düzeyini orta tutmak5
MotivasyonSöylenmek yerine olumlu pekiştirme; ilkokul çağındaki çocuklarda ödül sistemleri işe yarayabilir5,2
Kuralların kime uygulandığıÇocuğun tek başına hedef olmaması için tüm aile aynı kurallara uyar5

Çocuğun öğretmeniyle konuşmak, okulda da aynı yaklaşımın desteklenmesine yardımcı olabilir. Günlük ses alışkanlıklarını ses hijyeni rehberimizde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

| Çocuğunuzun sesi haftalardır kısık mı?

Kaygınızı kısaca yazın; kısıklığın ne zamandır sürdüğünü ve çocuğunuzun yaşını belirtmeniz yeterlidir. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.

Ameliyat neden nadiren gerekir?

Çocuklarda nodül tedavisi genellikle ameliyatsızdır; izlem, ses terapisi ve gerekirse reflü tedavisi seçenekler arasındadır.1 Children’s Hospital of Philadelphia, çocukların ameliyata ihtiyaç duymasının olası olmadığını; ameliyatın daha çok sesi işini etkileyen şarkıcı ve oyuncular gibi profesyonel ses kullanıcılarında gündeme geldiğini belirtir.3 Avustralya’daki Royal Children’s Hospital da çocuklarda ses cerrahisinin seyrek olduğunu vurgular.7

Bunun temel nedeni nodülün kaynağıdır. CHOC’un çocuk KBB ekibinin ifadesiyle, nedenler ortadan kaldırılmadıkça nodüller kaç kez alınırsa alınsın yeniden oluşur.5 Bu nedenle tedaviye önce ses alışkanlıklarından başlanır; nadiren ameliyat düşünülse bile terapi sürdürülür. Erişkinlerde ameliyatın hangi koşullarda konuşulduğunu ses teli nodülü ameliyatı yazımızda anlattık.

Ergenlikte nodül kendiliğinden geçer mi?

“Büyüyünce geçer” düşüncesi kısmen doğrudur, ancak herkes için geçerli değildir. Çocuklukta iki taraflı nodül tanısı almış ve ergenliği geride bırakmış 91 gencin (ortalama yaş 16) izlendiği Belçika kaynaklı bir çalışmada grubun %21’inde ses yakınmaları sürüyordu. Bu oran erkeklerde %8, kızlarda %37’ydi.6 Yeniden muayene edilen 34 gençte nodüller kızların %47’sinde, erkeklerin %7’sinde hâlâ vardı. Kız olmak, alerji ve çocukluktaki kısıklığın derecesi, yakınmaların sürmesini öngörmede birlikte değerlendirilen etkenlerdi.6

Bu bulgular, erkek çocuklarda nodüllerin ergenlikte büyük ölçüde gerileyebildiğini, kız çocuklarda ise yakınmaların daha sık sürebildiğini gösterir. Bu nedenle özellikle alerjisi olan ve sesi belirgin biçimde kısık kız çocuklarında yalnızca ergenliği beklemek yerine terapi ve izlem planlamak hekiminizle konuşulması gereken bir konudur.

Hangi durumlarda beklemeden muayene gerekir?

Ses kısıklığı kılavuzu, dört hafta içinde düzelmeyen kısıklıkta laringoskopi önerir; nefes darlığı ya da stridor (nefes alırken duyulan hışıltılı, ıslığa benzer ses) ise değerlendirmenin hızlandırılmasını gerektiren durumlar arasındadır.8 Bebek ve çocuklar için şu ayrım yararlıdır:

  • Nefes almada güçlük ya da gürültülü solunum: Ses kısıklığına eşlik ediyorsa beklemeden değerlendirilmelidir; nefes güçlüğünde acil yardım alın.8
  • Bebekte zayıf, sert ya da kısık ağlama: Bir çocuk doktoru ya da KBB uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Değişiklik doğuştan değil de sonradan aniden ortaya çıktıysa muayene daha acildir.7
  • Kötüleşen ya da düzelmeyen kısıklık: Çocuğunuzun sesi kötüleşiyorsa ya da düzelmiyorsa doktora başvurun.7

Erişkinler için genel ölçütleri ses kısıklığı ne zaman ciddiye alınmalı yazımızda, çocuklarda sık görülen diğer kulak burun boğaz sorunlarını çocuklarda KBB sorunları yazımızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Çocuklarda ses teli nodülü kendiliğinden geçer mi?

Ses alışkanlıkları değişmeden geçmesi beklenmez. Ergenlikte erkek çocuklarda çoğu zaman gerilese de bir çalışmada kız çocuklarının %47’sinde nodül hâlâ vardı.6

Çocuğumun sesi hep kısık, nodül olabilir mi?

Olabilir; nodüller çocuklarda uzun süren kısıklığın en sık nedenidir.1 Kesin tanı ancak ses tellerinin muayenesiyle konur.3

Muayene sırasında çocuğun uyutulması gerekir mi?

Çoğu zaman gerekmez; burundan yapılan esnek kamera muayenesi genellikle çocuk uyanıkken yapılır.3 Ağızdan yapılan sert kamera incelemesinde çok küçük çocuklarda genel anestezi gerekebilir.2

Ses teli nodülü kansere dönüşür mü?

Nodüller kanser öncüsü değildir.4 Çocuklarda ses tellerindeki kitlelerin neredeyse tamamı iyi huyludur.1

Nodül ameliyatla alınırsa tekrar eder mi?

Edebilir. Nedenler ortadan kalkmazsa nodüller alınsa bile yeniden oluşur; bu yüzden çocuklarda önce ses alışkanlıkları ele alınır.5

Alerji ve reflü nodülü etkiler mi?

Etkileyebilir. Reflü ses tellerinde ek şişliğe yol açabilir; alerjiler de katkıda bulunan etkenler arasındadır ve tedavi planına dahil edilir.3,5

Çocuğum koroda şarkı söylemeyi bırakmalı mı?

Bu karar muayene bulgusuna ve terapistin önerisine göre verilir. Tedavide amaç çoğu zaman sesi tamamen bırakmak değil, daha yumuşak ve zorlanmadan kullanmayı öğrenmektir.3

Tedavi ne kadar sürer?

Süre çocuğa göre değişir. İlk terapi kontrolü genellikle yaklaşık üç ay sonra yapılır; sorun sürerse 6 ila 12 ayda bir izlem önerilebilir.3

KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular

  • Çocuğumun ses tellerinde gördüğünüz nodül mü, yoksa başka bir lezyon olabilir mi?
  • Çocuklarla çalışan bir ses terapistine yönlendirme gerekiyor mu?
  • Reflü ya da alerji tedavisi düşünülmeli mi?
  • Evde ve okulda hangi kuralları uygulamalıyız?
  • Ne zaman kontrole gelmeliyiz ve hangi belirtilerde beklememeliyiz?

| Çocuğunuzun sesini muayeneyle değerlendirelim

Kaygınızı kısaca yazın; çocuğunuzun yaşını, kısıklığın ne zamandır sürdüğünü ve nefes alırken ses olup olmadığını belirtin. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. Stanford Medicine Children’s Health. Vocal Cord Lesions.
  2. Nemours KidsHealth. Hoarseness.
  3. Children’s Hospital of Philadelphia. Vocal Cord Nodules.
  4. Weill Cornell Medicine, Sean Parker Institute for the Voice. Nodules.
  5. Rady Children’s Hospital – Orange County (CHOC). Vocal Nodules.
  6. De Bodt MS, ve ark. Evolution of vocal fold nodules from childhood to adolescence. J Voice. 2007;21(2):151-156.
  7. The Royal Children’s Hospital Melbourne. Kids Health Info: Voice disorders.
  8. Stachler RJ, ve ark. Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2018;158(1_suppl):S1-S42.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

Tüm KBB yazılarına dön

Site içeriği son güncelleme: · Site sorumlusu iletişim: ask@esinozlematmis.com