Sinüzit ameliyatı kimlere ve ne zaman düşünülür?
Kronik sinüzitin başlıca belirtileri burun tıkanıklığı, burun akıntısı ya da genize akıntı, yüzde ağrı veya basınç ve koku almada azalmadır.1,5 Bu belirtiler alerjik nezle ve migren gibi başka durumlarla karışabildiği için belirtiler tek başına tanı koydurmaz. Hangi belirtilerin kronik sinüzite işaret ettiğini kronik sinüzit belirtileri rehberimizde, alerjiyle farkını ise alerji mi, sinüzit mi? yazımızda anlattık.
Amerikan Kulak Burun Boğaz Akademisi’nin (AAO-HNS) 2025 kılavuzuna göre ameliyat, beklenen faydanın yalnızca ilaç tedavisiyle elde edilecek faydadan fazla olduğu durumlarda önerilir. Kılavuz, ameliyattan önce herkese uygulanacak sabit bir ilaç süresi ya da rejimi şart koşmaz.3 İngiltere’nin Kanıta Dayalı Girişimler (EBI) rehberine göre burun içi steroid sprey ve tuzlu su yıkamasıyla geçen 3 aylık bir denemeden sonra orta ya da ağır belirtileri süren hastalar KBB uzmanına yönlendirilebilir. Ameliyat için ise tanının doğrulanmasını, tomografi çekilmesini ve risklerle yararların hasta ile hekim arasında birlikte konuşulmasını ister.4 Bu ölçütleri sinüzit ameliyatı ne zaman gerekir? rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
Burun polipi olan hastalar, ameliyattan fayda görme olasılığı daha yüksek olan gruptadır.3 Poliplerin tedavi basamaklarını burun polipi rehberimizde bulabilirsiniz. Akut sinüzit ise çoğu zaman 4 hafta içinde kendiliğinden geçer ve ameliyat konusu değildir.6 Antibiyotiğin ne zaman gerektiğini akut sinüzit ve antibiyotik yazımızda anlattık.
Değerlendirme: endoskopi ve tomografi
- Öykü ve belirti ölçeği: Belirtilerin ne zamandır sürdüğü, hangi tedavilerin denendiği ve günlük yaşamı ne kadar etkilediği konuşulur. SNOT-22 gibi bir soru formu belirtilerin ağırlığını ölçmeye yardımcı olur.4
- Burun endoskopisi: İnce bir kamerayla burun içine ve sinüs ağızlarına bakılır; iltihaplı akıntı, ödem ya da polip görülebilir. Kılavuz, ameliyat düşünülen hastada önceden konmuş tanının kabul görmüş ölçütlere uyup uymadığının yeniden kontrol edilmesini ister; bu ölçütler belirtilerin yanında muayene, endoskopi ya da tomografide iltihap bulgusunu da içerir.3,4
- Sinüs tomografisi: Ameliyat planlaması için ince kesitli sinüs tomografisi gerekir.3 Tomografi sinüslerin yapısını, hastalığın yaygınlığını ve göz ile kafa tabanı gibi komşu yapıların konumunu gösterir.
- Antibiyotik: Muayenede belirgin ya da süregen iltihaplı akıntı yoksa kronik sinüzit için antibiyotik verilmemelidir.3
Tomografi raporundaki “mukozal kalınlaşma” ifadesi tek başına ameliyat gerektiği anlamına gelmez; kılavuz, ameliyatın kapsamının tomografideki rastgele eşik değerlere göre belirlenmemesini önerir.3 Tomografinin ne zaman çekilmesi gerektiğini ve raporun nasıl okunacağını sinüs tomografisi rehberimizde açıkladık.
Durumlara göre yaklaşım
| Durum | Olağan yaklaşım | Not |
|---|
| Akut sinüzit | Çoğu zaman kendiliğinden geçer; belirtilere yönelik bakım | Genellikle 4 hafta içinde düzelir6 |
| Tekrarlayan akut sinüzit | KBB değerlendirmesi | Ataklar arasında muayene normal olabilir4 |
| Kronik sinüzit, ilaçla belirtiler kontrol altında | Sprey ve tuzlu su yıkamasıyla devam | Ameliyat beklenen fayda ilaç tedavisini aşıyorsa önerilir3 |
| Kronik sinüzit, tedaviye rağmen orta ya da ağır belirtiler | Tomografiyle değerlendirme, ameliyatın birlikte tartışılması | Tanı endoskopi ya da tomografiyle doğrulanmalı3,4 |
| Burun polipi, mantar topu, kemikte erime | Ameliyattan fayda görme olasılığı daha yüksek | Polipler ameliyattan sonra tekrarlayabilir3,7 |
| Göz çevresinde şişlik, çift görme, şiddetli baş ağrısı | Beklemeden acil başvuru | Ciddi bir enfeksiyonun belirtisi olabilir1 |
Ameliyat nasıl yapılır?
Endoskopik sinüs cerrahisi burun deliklerinden, endoskop ve küçük aletlerle yapılır; dışarıdan kesi yoktur. Sinüslerin boşalmasını engelleyen ince kemik bölmeler, hastalıklı doku ve polipler temizlenerek boşalma yolları açılır.2 Hangi sinüslerin açılacağı ve ameliyatın ne kadar geniş olacağı hastalığın yaygınlığına, muayene ve tomografi bulgularına göre belirlenir. Polip, kemik iltihabı, kemikte erime ya da mantar hastalığı varsa hastalıklı sinüslerin tam olarak açılmasını ve hastalıklı dokunun temizlenmesini önerir.3
Burnu ikiye ayıran kemik ve kıkırdak bölmenin (septum) eğriliği ya da burun etlerinin büyümesi sinüs ağızlarına erişimi ve burun solunumunu etkiliyorsa, uygun hastalarda septoplasti ya da burun eti küçültme ameliyatı aynı planlamada değerlendirilebilir. Ameliyat hastanede yapılır. Anestezi planı, ameliyat sonrası burun içi bakım ve hastanede kalış süresi muayenede kişiye göre belirlenir; hekiminiz bunları size ayrıntılı olarak anlatır.
İyileşme ve riskler
İlk günlerde hafif kanama, burunda tıkanıklık ve rahatsızlık hissi olağandır; iyileşme sürerken hapşırınca kanlı mukus gelmesi birkaç hafta devam edebilir. Tuzlu su yıkaması bakımın parçasıdır; ameliyat sonrası kontrolde burun içindeki kurumuş mukus ve kan temizlenebilir.2 Kılavuz, ameliyat planlanan hastaya ağrı kontrolünün, burun içi temizliğin (debridman), ilaçların, etkinlik kısıtlamalarının, işe dönüşün ve kontrol takviminin önceden anlatılmasını önerir.3 Cleveland Clinic’e göre çoğu kişi yaklaşık bir hafta içinde işe ya da okula, iki hafta içinde olağan düzenine döner; kendini tamamen iyileşmiş hissetmek birkaç ay sürebilir.2 Sizin için geçerli süreleri ve kısıtlamaları hekiminiz bildirir. Gün gün iyileşmeyi sinüzit ameliyatı sonrası iyileşme rehberimizde anlattık.
En sık görülen komplikasyon kanamadır.2 Sinüsler göze ve kafa tabanına komşu olduğu için beyin omurilik sıvısı sızıntısı, çift görme ya da görme kaybı, göz yaşarması ve koku kaybı gibi ciddi riskler de vardır; ancak bunlar nadirdir.2,4 ABD’nin iki eyaletinde 2005–2008 yıllarında yapılan ameliyatları inceleyen bir çalışmada kafa tabanı, göz çevresi ve kanamayla ilgili büyük komplikasyonlar 78.944 ilk ameliyatın %0,36’sında, tekrar ameliyatların ise %0,46’sında görüldü.8 Ameliyattan sonra hızlı akan kanama, görme değişikliği ya da gözde belirgin şişlik, burundan berrak su gibi akıntı, şiddetli baş ağrısı ya da ense sertliği veya 38,3 °C’nin üzerinde ateş olursa beklemeden hekiminize ya da acil servise başvurun.9
Uzun dönem: takip ve tedavinin sürmesi
Kronik sinüzit uzun süreli bir hastalıktır. Kılavuz, hastalara ameliyattan önce hastalığın süreğen olduğunun, tekrarlayabileceğinin ve uzun süreli ilaç tedavisi gerekebileceğinin anlatılmasını ister.3 İngiltere’de 3.128 hastanın izlendiği ulusal bir denetimde belirti puanı (SNOT-22) ameliyattan sonraki üçüncü ayda belirgin olarak iyileşti ve 12. aydan 60. aya kadar anlamlı bir kötüleşme görülmedi. Beşinci yıldaki ankete yanıt veren hastaların %19,1’i bu sürede yeniden ameliyat olmuştu: polipli hastalarda %20,6, polipsiz kronik sinüzitte %15,5.7
Bu nedenle burun içi steroid spreyler ve tuzlu su yıkamaları ameliyattan sonra da çoğu zaman sürer.2,3 Kılavuz, sonucun ameliyattan 3–12 ay sonra öykü ve endoskopik muayeneyle değerlendirilmesini önerir.3 Ağır ve tekrarlayan polipli hastalığı olan bazı hastalarda biyolojik ilaçlar (monoklonal antikorlar) kullanılır.5 Damla ve spreylerin doğru kullanımı da önemlidir: burun açıcı spreyleri uzun süre kullanmanın etkisini burun spreyi bağımlılığı yazımızda anlattık.
Şehir dışından ya da yurt dışından geliyorsanız
- Yola çıkmadan önce kaygınızı kısaca yazın; daha önce çekilmiş tomografi ya da raporlar gerekiyorsa bunları nasıl paylaşacağınızı muayenehane size bildirir.
- Ameliyat için en az bir gün önce İstanbul’da olmanız gerekir; ameliyat öncesi değerlendirme bu sürede yapılır.
- İstanbul’da ne kadar kalacağınız muayenede belirlenir. Dönüş yolculuğu son kontrolde kararlaştırılır.
- Burun ve sinüs kontrolleri endoskopik muayene gerektirdiği için yüz yüze yapılır. Kullandığınız ilaçların listesini yanınızda getirin.
Op. Dr. Esin Özlem Atmış hakkında
Op. Dr. Esin Özlem Atmış, uzmanlık eğitimini 2014 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamlamış bir kulak burun boğaz cerrahıdır; İstanbul’daki muayenehanesinden önce Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde ve Acıbadem Sağlık Grubu bünyesinde çalışmıştır. Endoskopik sinüs cerrahisi, burun cerrahisi alanındaki çalışmalarının parçasıdır. Eğitimi, yayınları ve kongre görevleri kaynaklarıyla birlikte hakkımda sayfasında.
Sık sorulan sorular
Sinüzit ameliyatı ne zaman gerekir?
Tanı endoskopi ya da tomografiyle doğrulanmış kronik sinüzitte, belirtiler uygun ilaç tedavisine rağmen günlük yaşamı etkilemeye devam ediyorsa düşünülür. Karar hasta ve hekim tarafından birlikte verilir.3,4
Sinüzit ameliyatından sonra sinüzit tekrarlar mı?
Tekrarlayabilir. İngiltere’deki ulusal bir denetimde beşinci yıl anketine yanıt veren hastaların %19,1’i bu sürede yeniden ameliyat olmuştu; oran polipli hastalarda %20,6 idi.7 Bu nedenle ameliyattan sonra takip ve tedavi sürer.3
Ameliyatta yüzde ya da burunda kesi olur mu?
Endoskopik sinüs cerrahisi burun deliklerinden yapılır; yüzde ya da burnun dışında kesi yapılmaz.2
Ameliyat öncesinde tomografi şart mı?
Evet. Ameliyat planlaması için ince kesitli sinüs tomografisi gerekir; daha önce çekilmiş uygun bir tomografi varsa değerlendirilir.3
Sinüzit ameliyatı sonrası işe ne zaman dönülür?
Kaynaklarda çoğu kişinin yaklaşık bir hafta içinde işe döndüğü belirtilir.2 Sizin için uygun zamanı yaptığınız işe ve iyileşmenize göre hekiminiz bildirir.
Ameliyattan sonra burun spreyi kullanmaya devam edecek miyim?
Çoğu hastada evet. Kronik sinüzit uzun süreli tedavi gerektirebilir; tuzlu su yıkamaları ameliyat sonrası bakımın da parçasıdır.2,3 Hangi ilacı ne kadar süre kullanacağınızı hekiminiz bildirir.
Kronik sinüzit için antibiyotik yeterli olmaz mı?
Kılavuz, muayenede belirgin ya da süregen iltihaplı akıntı yoksa kronik sinüzitte antibiyotik verilmemesini önerir; kronik sinüzit çoğu zaman süregen bir iltihaptır ve her zaman bakteriyel bir enfeksiyon içermez.1,3
Sinüzit ameliyatı koku almayı etkiler mi?
Koku azalması kronik sinüzitin belirtilerinden biridir ve polipli hastalıkta sık görülür.1,5 Koku kaybı aynı zamanda ameliyatın nadir risklerinden biridir; sizin durumunuzdaki olasılığı hekiminiz muayenede konuşur.2