For international patients · English website →

Boğazda Yumru Hissi: Nedenleri, Uyarıcı Belirtiler ve Tedavi

Boğaz · Boğazda yumru hissi

Boğazda yumru hissi, boğazda gerçekte bir kitle olmadığı hâlde bir şey takılı duruyormuş gibi hissedilmesidir; tıpta globus (globus faringeus) olarak adlandırılır, sık görülür ve çoğu zaman iyi huylu bir durumdur.1,2 En sık ilişkilendirilen etkenler mide asidinin boğaza kaçması (reflü), boğaz ve boyun kaslarındaki gerginlik ve strestir.1 Yutkunurken ağrı, katı gıdaları yutmakta zorluk, kilo kaybı, üç haftadan uzun süren ses kısıklığı ya da boyunda ele gelen bir şişlik varsa beklemeden KBB muayenesi gerekir.3,4

Bu his rahatsız edici olabilir ve çoğu kişi ilk olarak bir tümörden endişelenir. Kanserin yalnızca bu hisle ortaya çıkması çok nadirdir; muayenenin amacı da eşlik eden uyarıcı belirtileri gözden kaçırmamak ve nedeni netleştirmektir.2,3 Bu yazıda boğazda yumru hissinin olası nedenlerini, hangi belirtilerin muayeneyi öne çektiğini, muayenede neler yapıldığını ve tedavi seçeneklerini anlatıyoruz.

Kısaca

  • Sık görülen bir histir: Sağlıklı görünen kişilerin %46’ya varan bölümü bu hissi tarif eder; KBB polikliniklerine yeni başvuruların yaklaşık %4’ü bu nedenledir.2
  • Reflü rol oynayabilir: Boğazda yumru hissi olan hastaların %23 ile %68’inde reflü bildirilmiştir; ancak benzer oranlar şikâyeti olmayan kişilerde de görülür.2,3
  • Stres hissi artırabilir: Hastaların %96’ya varan bölümü duygusal yoğunluğun arttığı dönemlerde şikâyetin arttığını belirtir.2
  • Uyarıcı belirtiler önemlidir: Yutma ağrısı, katı gıdaları yutamama, kilo kaybı, süren ses kısıklığı ve boyunda şişlik muayeneyi öne çeker.3,4
  • Uzun sürebilir: Bir takip çalışmasında hastaların %45’inde şikâyet yıllarca sürdü; bu nedenle tedavi kadar doğru bilgilendirme de önemlidir.2

Boğazda yumru hissi nedir?

Globus, boğazda sürekli ya da aralıklı olarak hissedilen, ağrı yapmayan bir yumru ya da yabancı cisim hissidir.2 Kişi boğazında bir lokma kalmış, bir şey yapışmış ya da boğazı daralmış gibi hisseder; ancak muayenede buna yol açan bir kitle genellikle bulunmaz. Yutma güçlüğü (disfaji) ve yutarken ağrı (odinofaji) ise globusun tipik bir parçası değildir; bu belirtiler başka bir nedeni düşündürür.1,3

His çoğu zaman kişinin kendi tükürüğünü yutarken fark edilir.3 Yemek yerken azalabilir; boş yutkunmak (yiyecek ya da içecek olmadan yutkunmak) ise hissi artırabilir.2 Boğazda yumru hissi kadınlarda ve erkeklerde benzer sıklıkta görülür, ancak kadınlar bu şikâyetle hekime daha sık başvurur; en sık orta yaşlarda ortaya çıkar.2

Boğazda yumru hissi neden olur?

Boğazda yumru hissinin nedeni her zaman tek bir etkene bağlanamaz. Kaynaklarda öne çıkan olası nedenler şunlardır:

  • Reflü: Cleveland Clinic en sık nedeni asit reflüsü olarak tanımlar; buna mide içeriğinin gırtlak ve yutağa ulaştığı larengofarengeal reflü (sessiz reflü) de dahildir.1 KBB hekimlerinin çoğu reflünün önemli bir rol oynadığını düşünür.5
  • Kas gerginliği: Alerji, enfeksiyon ve kaygı boğaz bölgesindeki kaslarda gerginliğe yol açabilir.1
  • Stres ve duygular: Şikâyetin başlangıcından önce daha fazla stresli yaşam olayı bildirilmiştir; duygusal yoğunluk da hissi artırabilir.2
  • Geniz akıntısı, boğaz tahrişi ve sık boğaz temizleme: Burundan boğaza akıntı, sigara ve elektronik sigara, sesin zorlanması da hissi tetikleyebilir.1
  • Diğer nedenler: Boyun omurgasındaki değişiklikler ve tiroit hastalıkları da olası nedenler arasında sayılır.1,2

Reflünün boğaz ve ses üzerindeki etkilerini reflü ses kısıklığı yapar mı yazımızda, sürekli boğaz temizleme alışkanlığının nasıl bir kısır döngüye dönüşebileceğini ise sürekli boğaz temizleme ve ses yazımızda anlattık.

Hangi belirtiler beklemeden muayene gerektirir?

Boğazda yumru hissi çoğunlukla iyi huylu olsa da bazı belirtiler farklı bir nedeni düşündürür. Kanser yalnızca globusla çok nadiren ortaya çıkar; ancak gırtlak kanserinde boğazda yumru ya da takılma hissi de görülebileceği için uyarıcı belirtiler dikkatle sorgulanır.3,4 Aşağıdaki tablo tipik globus ile muayeneyi öne çeken durumları karşılaştırır:

KonuGlobus için tipik olanBeklemeden muayene gerektiren
YutmaYutma güçlüğü ve yutarken ağrı beklenmez1,3Katı gıdaları yutmakta zorluk, giderek artan yutma güçlüğü, yutarken ağrı3
SeyirGelip geçen, yemekle azalabilen his2Sürekli ya da giderek kötüleşen şikâyet3
SesSeste değişiklik olmaz2Üç haftadan uzun süren ses kısıklığı4
Boyun ve genel durumMuayenede boyunda ya da ağızda olağan dışı bulgu yoktur3Boyunda şişlik, kilo kaybı, kanlı balgam, tek tarafta belirgin şikâyet1,2,3,4

Sigara ve alkol kullanımı gırtlak kanseri için bilinen risk etkenleridir.4 Amerikan Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Akademisi Vakfı’nın ses kısıklığı kılavuzu da sigara kullanımını gırtlağın daha hızlı değerlendirilmesini gerektiren durumlar arasında sayar.6 Sigara içiyorsanız ve boğazda yumru hissine ses değişikliği eşlik ediyorsa muayeneyi ertelemeyin. Ses kısıklığında hangi durumlarda beklememek gerektiğini ses kısıklığı ne zaman doktora gösterilmeli yazımızda özetledik.

| Boğazınızdaki takılma hissi geçmiyor mu?

Kaygınızı kısaca yazın; şikâyetin ne zamandır sürdüğünü belirtmeniz yeterlidir. Fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim.

Muayenede neler yapılır?

Değerlendirme ayrıntılı bir öyküyle başlar: Hissin ne zamandır sürdüğü, yemekle ilişkisi, reflü belirtileri, ses değişikliği, sigara kullanımı ve stres düzeyi sorulur. Ardından baş ve boyun bölgesinin tam muayenesi yapılır.3 Boyunda ya da ağız içinde olağan dışı bir bulgu, ileri değerlendirmenin hızlandırılmasını gerektirir.3

İlk basamakta en önemli inceleme, ince bir endoskopla burundan girilerek yutak ve gırtlağın görüntülendiği muayenedir (nazolaringoskopi). Tipik globus şikâyeti olan hastaların çoğunda bu muayenenin ötesinde ek bir tetkike gerek olmaz.2 Ses cerrahisi sayfamızda anlatıldığı gibi gırtlak muayenesi endoskopla yapılabilir, uygun olduğunda ses tellerinin titreşimini gösteren videostroboskopiden de yararlanılır; bu muayenelerin nasıl yapıldığını laringoskopi ile ses teli muayenesi yazımızda anlattık. Ses tellerinin değerlendirildiği diğer durumlar için ses cerrahisi sayfamıza bakabilirsiniz.

Baryumlu yutma grafisi, kanseri dışlamak amacıyla her hastada rutin olarak istenmez.2 Uyarıcı belirtiler varsa ya da muayenede şüpheli bir bulgu görülürse hekiminiz gerekli ek incelemeleri planlar. Tiroit hastalıkları da olası nedenler arasında olduğu için boyun da muayene edilir.2,3

Tedavi ve günlük yaşamda yapılabilecekler

Tedavi, altta yatan nedeni bulup ona yönelmeye dayanır; herkes için geçerli tek bir tedavi yoktur.1 Muayenede ciddi bir neden bulunmadığını öğrenmek, birçok hasta için tedavinin önemli bir parçasıdır; bazı yazarlar ayrıntılı tetkik ya da ilaç yerine çoğu zaman bu bilgilendirmenin yeterli olduğunu belirtir.5

  • Reflü tedavisi: Reflü belirtileri olan hastalarda mide asidini azaltan ilaçlar (proton pompası inhibitörleri) hekim önerisiyle denenebilir.1,3 Reflü belirtisi olmayan hastalarda bu ilaçların plasebodan farklı bir etkisi gösterilmemiştir.3
  • Boş yutkunmayı ve boğaz temizlemeyi azaltmak: Hissi kontrol etmek için sık sık yutkunmak ya da boğaz temizlemek şikâyeti sürdürebilir; bunun yerine küçük yudumlarla su içmek önerilir.1,3
  • Dil ve konuşma terapisi: İki çalışmada bu terapinin şikâyet puanlarını iyileştirdiği bildirilmiştir; yararın bir kısmı hastanın bilgilendirilip rahatlatılmasından kaynaklanıyor olabilir.3
  • Stresle baş etme: Şikâyeti süren hastalarda bilişsel davranışçı terapiyi destekleyen kanıtlar vardır; ilaç tedavisine ilişkin kanıtlar sınırlıdır, ancak yoğun duyguların rol oynadığı durumlarda hekim bir antidepresan ilacı değerlendirebilir.1,3
  • Tahriş edicilerden uzak durmak: Sigara ve alkolden uzak durmak genel önerilerin bir parçasıdır.2

Boğazda takılma hissi geçer mi?

Cleveland Clinic, birçok kişide boğazda yumru hissinin kendiliğinden geçtiğini ya da yalnızca ara sıra ortaya çıktığını belirtir; bazı kişilerde ise aylarca, hatta yıllarca sürebilir.1 Yaklaşık yedi yıl izlenen 74 hastalık bir çalışmada hastaların %45’inde şikâyet devam etmiştir. Başka bir çalışmada ise hastaların %60’ında beş yıl içinde şikâyet azalmış ya da geçmiştir.2

Hissin uzun sürmesi tek başına tehlikeli bir durum olduğu anlamına gelmez. Ancak şikâyetin niteliği değişirse, örneğin yutma güçlüğü, ağrı, ses kısıklığı ya da boyunda şişlik eklenirse yeniden muayene gerekir.1,3

Sık sorulan sorular

Boğazda yumru hissi neden olur?

En sık ilişkilendirilen nedenler reflü, boğaz kaslarındaki gerginlik ve strestir; geniz akıntısı, sigara ve sık boğaz temizleme de katkıda bulunabilir.1 Nedeni ise henüz tam olarak aydınlatılmış değildir.5

Boğazda yumru hissi kanser belirtisi mi?

Kanser yalnızca bu hisle çok nadiren ortaya çıkar.3 Yutma güçlüğü, yutarken ağrı, kilo kaybı, üç haftadan uzun süren ses kısıklığı ya da boyunda şişlik eşlik ediyorsa beklemeden muayene olunmalıdır.3,4

Boğazda takılma hissi reflüden olabilir mi?

Evet, reflü en sık ilişkilendirilen nedenlerden biridir; bu hastaların %23 ile %68’inde reflü bildirilmiştir, ancak benzer oranlar şikâyeti olmayan kişilerde de görülür.1,3 Reflü belirtisi yoksa mide ilaçlarının yararı gösterilmemiştir.3

Boğazda yumru hissi stresten olur mu?

Stres ve kaygı boğaz kaslarında gerginliğe yol açarak hissi tetikleyebilir.1 Hastaların %96’ya varan bölümü duygusal yoğunluğun arttığı dönemlerde şikâyetin arttığını belirtir.2

Yemek yerken geçip boş yutkununca artıyorsa ne anlama gelir?

Yemekle azalması ve boş yutkunmayla artması globus için tipik bir özelliktir.2 Yiyecekler takılıyorsa ya da yutarken ağrı varsa durum farklıdır ve muayene gerekir.3

Boğazda yumru hissi için hangi tetkikler yapılır?

İlk basamakta baş-boyun muayenesi ve burundan ince bir endoskopla gırtlağın görüntülenmesi yapılır; tipik şikâyette çoğu zaman ek tetkike gerek olmaz.2,3 Uyarıcı belirtiler varsa hekiminiz ek incelemeleri planlar.

Boğazda yumru hissi ne kadar sürer?

Birçok kişide kendiliğinden geçer ya da ara sıra ortaya çıkar; bazı kişilerde aylarca, hatta yıllarca sürebilir.1

Su içmek ya da boğazımı temizlemek işe yarar mı?

Küçük yudumlarla su içmek rahatlatabilir.1 Sık boğaz temizleme ve boş yutkunma ise şikâyeti sürdürebileceği için azaltılması önerilir.3

KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular

  • Muayenemde boğazda ya da gırtlakta bu hissi açıklayan bir bulgu var mı?
  • Şikâyetlerim reflüyle ilişkili olabilir mi, reflü tedavisi denemeli miyim?
  • Ek bir tetkike ihtiyacım var mı, yoksa muayene yeterli mi?
  • Hangi belirtiler ortaya çıkarsa yeniden muayeneye gelmeliyim?
  • Dil ve konuşma terapisinden yararlanabilir miyim?

| Boğazınızdaki hissi muayeneyle netleştirelim

Kaygınızı kısaca yazın; fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. Cleveland Clinic. Globus Sensation (Lump in Throat): Causes & Treatment.
  2. Lee BE, Kim GH. Globus pharyngeus: A review of its etiology, diagnosis and treatment. World J Gastroenterol. 2012;18(20):2462-2471.
  3. Jones D, Prowse S. Globus pharyngeus: an update for general practice. Br J Gen Pract. 2015;65(639):554-555.
  4. Cancer Research UK. Symptoms of laryngeal cancer.
  5. Kortequee S, ve ark. Management of Globus Pharyngeus. Int J Otolaryngol. 2013;2013:946780.
  6. Stachler RJ, ve ark. Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2018;158(1_suppl):S1-S42.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

Tüm KBB yazılarına dön

Site içeriği son güncelleme: · Site sorumlusu iletişim: ask@esinozlematmis.com