Kronik sinüzit belirtileri dört ana şikâyette toplanır: burun tıkanıklığı, burun akıntısı (burnun önünden ya da genizden boğaza doğru), yüzde ağrı ya da basınç hissi ve koku alma duyusunda azalma. Kronik sinüzitten (tıp dilinde kronik rinosinüzit) söz edebilmek için bu belirtilerden en az ikisinin, en az 12 hafta sürmesi gerekir; bunlardan biri mutlaka tıkanıklık ya da akıntı olmalıdır.1 Bu belirtiler tek başına tanı koydurmaz: Burun içinin endoskopla (ince kameralı bir aletle) görülmesi ya da tomografi ile iltihabın gösterilmesi de gerekir.1,2
Bu ayrıntı önemlidir; çünkü aynı şikâyetler alerjik nezlede, burun yapısındaki sorunlarda ve hatta migrende de görülebilir. Bu yazıda kronik sinüzitin belirtilerini, 12 hafta kuralının ne anlama geldiğini, baş ağrısının neden tek başına çoğu zaman sinüzit olmadığını, polipli ve polipsiz kronik sinüzit arasındaki farkı ve hangi belirtilerde beklemeden başvurmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Kısaca
- Dört ana belirti: Tıkanıklık, akıntı, yüzde ağrı ya da basınç ve koku azalması; en az ikisi 12 hafta ya da daha uzun sürer.1
- Muayene bulgusu şarttır: Tanı, endoskopide ya da tomografide görülen iltihapla doğrulanır.1,2
- Ateş beklenmez: Ateş akut sinüzitte görülebilir, kronik sinüzitte ise genellikle olmaz.3
- Yalnızca baş ağrısı nadiren sinüzittir: Burun belirtisi olmadan tek başına yüz ağrısı, kronik sinüzitle nadiren açıklanır.1
- Göz çevresinde şişlik acildir: Göz çevresinde şişlik ya da kızarıklık, çift görme ya da başka görme değişiklikleri, şiddetli baş ağrısı veya bilinç bulanıklığı beklenmeden değerlendirilmelidir.3
Kronik sinüzit belirtileri: dört ana belirti
Avrupa rinosinüzit kılavuzu EPOS 2020, yetişkinlerde kronik sinüzit tanısında dört belirtiyi esas alır:1
- Burun tıkanıklığı: Burundan nefes almakta güçlük ya da sürekli dolgunluk hissi.
- Burun akıntısı: Öne doğru akıntı ya da genizden boğaza akan koyu salgı (geniz akıntısı).
- Yüzde ağrı ya da basınç: Yanaklarda, gözlerin çevresinde ya da alında dolgunluk ve basınç hissi.
- Koku alma duyusunda azalma ya da kayıp.
Bu belirtilerden en az ikisinin bulunması ve bunlardan birinin tıkanıklık ya da akıntı olması gerekir. Yani yalnızca yüz ağrısı ve koku azalması olan, ancak burnu tıkalı olmayan ve akıntısı bulunmayan birinde bu tanım karşılanmaz.1 Mayo Clinic, bu ana belirtilerin yanında kulak ağrısı, baş ağrısı, diş ağrısı, öksürük, boğaz ağrısı, ağız kokusu ve yorgunluğun da eşlik edebileceğini belirtir.3
Kronik sinüzitte belirtiler çoğu zaman akut sinüzitteki kadar şiddetli değildir ama uzun sürer. Akut sinüzitte görülebilen ateş, kronik sinüzitte genellikle beklenmez.3 Kronik sinüzitin nedeni çoğu zaman tam olarak bilinmez; soğuk algınlığı ya da sinüs enfeksiyonları, burun polipleri ve burun orta bölmesinin eğriliği (septum deviasyonu) gibi burun içi sorunlar tabloyu ağırlaştırabilir.3
Sinüzit ne zaman kronik sayılır? 12 hafta kuralı
EPOS 2020’ye göre belirtilerin 12 haftadan kısa sürdüğü tablo akut sinüzit, 12 hafta ya da daha uzun sürdüğü tablo ise kronik sinüzit olarak adlandırılır.1 Burada önemli olan, belirtilerin bu 12 hafta boyunca sürmesidir.1 Yılda birkaç kez soğuk algınlığının ardından sinüzit geçiren ve aralarda tamamen iyileşen biri kronik sinüzit hastası değildir.
Bu ikinci tablo ayrı bir başlıktır: Tekrarlayan akut sinüzit, aralarda belirtisiz dönemlerin olduğu, yılda dört ya da daha fazla akut sinüzit atağı olarak tanımlanır.1 Amerikan Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Akademisi’nin (AAO-HNS) yetişkin sinüziti kılavuzu da hekimlerin kronik sinüziti ve tekrarlayan akut sinüziti tek bir akut ataktan ayırt etmesini önerir.2 Ayrım önemlidir, çünkü iki durumda değerlendirme ve tedavi planı farklıdır. Tek bir akut atağın seyrini ve antibiyotiğin yerini akut sinüzitte antibiyotik yazımızda ayrıca ele aldık.
NHS de sinüzit belirtileri tedaviye rağmen üç aydan uzun sürüyorsa, sık tekrarlıyorsa ya da yalnızca yüzün tek tarafını etkiliyorsa KBB uzmanına yönlendirmeyi önerir.4
Belirtilerin örüntüsü neyi düşündürebilir?
Aşağıdaki tablo, sık görülen şikâyet örüntülerinin hangi duruma işaret edebileceğini özetler. Bu bilgiler yalnızca yön gösterir; kesin tanı muayeneyle konur. Alerjik nezle ile sinüzit arasındaki belirti farklarını alerji mi sinüzit mi yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
| Belirti örüntüsü | Neyi düşündürebilir? | Sonraki adım |
|---|---|---|
| Tıkanıklık ya da akıntı ile birlikte yüzde basınç veya koku azalması, 12 hafta ya da daha uzun süredir | Kronik sinüzit1 | Endoskopi ya da tomografi ile doğrulama1,2 |
| Yılda dört ya da daha fazla atak, aralarda belirtisiz dönemler | Tekrarlayan akut sinüzit1 | KBB değerlendirmesi4 |
| Burun belirtisi olmadan yalnızca yüz ağrısı ya da baş ağrısı | Kronik sinüzit nadiren; migren tipi baş ağrısı akla gelir1,5 | Baş ağrısının ayrıca değerlendirilmesi |
| Giderek artan tıkanıklık, koku ve tat almada azalma | Burun polipi6 | Burun içinin muayenesi6 |
| Belirtilerin yalnızca yüzün tek tarafında olması | Ayrıca incelenmesi gereken bir neden olabilir4 | KBB muayenesi4 |
| Göz çevresinde şişlik ya da kızarıklık, görme değişikliği, şiddetli baş ağrısı | Enfeksiyonun yayılmış olabileceği ciddi bir tablo3 | Beklemeden tıbbi değerlendirme3 |
Tek taraflı tıkanıklığın olası nedenlerini tek taraflı burun tıkanıklığı yazımızda, uzun süren tıkanıklığın sinüzit dışındaki nedenlerini ise sürekli burun tıkanıklığı nedenleri yazımızda bulabilirsiniz.
Sinüzit baş ağrısı mı, migren mi?
Alın ve yanak bölgesindeki ağrıyı birçok kişi “sinüs baş ağrısı” olarak adlandırır. Ancak EPOS 2020, başka burun şikâyeti olmadan tek başına ortaya çıkan yüz ağrısının nadiren kronik sinüzitten kaynaklandığını vurgular. Kılavuza göre burun şikâyeti eşlik etmeyen ve muayene bulguları normal olan yüz ağrısında öncelikli yaklaşım cerrahi olmamalıdır.1
Birinci basamakta yapılan bir çalışmada, kendi ifadesine göre ya da hekim tanısıyla “sinüs baş ağrısı” olan, ateşi ve iltihaplı akıntısı bulunmayan 2991 kişi taranmış; bu kişilerin %88’inde baş ağrısının migren tipinde olduğu görülmüştür.5 Bu çalışmanın sınırlılıkları vardır ve sonuç, sinüzitin hiçbir zaman baş ağrısı yapmadığı anlamına gelmez. Ancak burun tıkanıklığı, akıntı ya da koku azalması olmadan tekrarlayan baş ağrısında migrenin ve diğer baş ağrısı türlerinin de düşünülmesi gerektiğini gösterir.
Pratikte şu soru yol gösterir: Ağrıya burun belirtileri eşlik ediyor mu? Eşlik ediyorsa ve şikâyetler 12 haftayı aşmışsa sinüs değerlendirmesi uygundur. Eşlik etmiyorsa, yalnızca ağrıya bakarak sinüzit tanısı konmamalıdır.1
Tanı için neden endoskopi ya da tomografi gerekir?
Kronik sinüzit belirtileri alerjik ya da alerjik olmayan nezle, burun eti büyümesi ve septum eğriliği gibi durumlarla büyük ölçüde örtüşür. Bu yüzden yalnızca belirtilere dayanarak konan tanı yanıltıcı olabilir. AAO-HNS kılavuzu, kronik sinüzit tanısının sinüs ve burun iç zarındaki iltihabın nesnel olarak gösterilmesiyle doğrulanmasını önerir; bu amaçla burnun önden muayenesi (anterior rinoskopi), endoskopi ya da bilgisayarlı tomografi kullanılabilir.2
EPOS 2020’ye göre endoskopide aranan bulgular burun polipleri, orta burun boşluğunda (orta meatus) iltihaplı ya da koyu akıntı ve bu bölgede iç zarın ödemli şişkinliğidir. Tomografide ise sinüslerin drenaj bölgesinde ya da sinüslerin içinde iç zar değişiklikleri aranır.1 Tomografinin ne zaman gerektiğini ve raporlarda geçen ifadelerin ne anlama geldiğini sinüs tomografisi yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Doğru tanı, gereksiz tedaviyi de önler. AAO-HNS’nin 2025 tarihli kronik sinüzit cerrahisi kılavuzu, muayenede belirgin ya da süregen iltihaplı akıntı yoksa antibiyotik verilmemesini önerir.7
| Belirtileriniz üç aydan uzun mu sürüyor?
Kaygınızı kısaca yazın; fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Tanı, burun içinin muayenesiyle netleşir.
Polipli ve polipsiz kronik sinüzit
Kronik sinüzit, endoskopide burun polipi görülüp görülmemesine göre iki ana gruba ayrılır: polipli ve polipsiz kronik sinüzit.1 Burun polipleri, burun ve sinüs iç zarından gelişen yumuşak oluşumlardır ve genellikle ağrıya yol açmazlar. Tıkanıklık, akıntı, horlama, geniz akıntısı ve koku ya da tat almada azalmaya yol açabilirler. Soğuk algınlığına benzeyen ama kendiliğinden geçmeyen belirtiler yaparlar.6
Polipler astım ve aspirine karşı duyarlılık ile ilişkilidir; çocuklarda ise nadirdir.6 Tıkanıklıkla birlikte giderek artan koku kaybı poliplerle ilişkili olabilir; yine de polip olup olmadığı ancak burun içinin muayenesiyle anlaşılır.6 Poliplerin nasıl tedavi edildiğini ve neden tekrarlayabildiğini burun polipi yazımızda anlattık.
Bu ayrım tedavi planını da etkiler. AAO-HNS’nin 2025 kılavuzu, polipli kronik sinüziti cerrahiden fayda görme olasılığı yüksek ve yalnızca ilaç tedavisiyle düzelme olasılığı daha düşük bir alt grup olarak tanımlar.7 Cerrahinin hangi durumlarda gündeme geldiğini sinüzit ameliyatı ne zaman gerekir yazımızda, ameliyatın kendisini ise sinüzit ameliyatı (endoskopik sinüs cerrahisi) sayfamızda bulabilirsiniz.
Hangi grupta olursa olsun, kronik sinüzit süregen bir hastalıktır. AAO-HNS kılavuzu, ameliyat düşünülen hastalara hastalığın süregen olabileceğinin, tekrarlayabileceğinin ve uzun süreli ilaç tedavisi gerekebileceğinin anlatılmasını önerir.7 NHS de burun steroid spreylerinin birkaç ay kullanılması gerekebileceğini belirtir.4
Hangi belirtilerde beklemeden başvurmalı?
Kronik sinüzitin ciddi komplikasyonları nadirdir; ancak enfeksiyonun göz çukuruna ya da beyin zarlarına yayılması önemli sonuçlar doğurabilir.3 Aşağıdaki belirtilerden biri varsa randevu beklemeden tıbbi değerlendirme gerekir:3
- ateş;
- göz çevresinde şişlik ya da kızarıklık;
- şiddetli baş ağrısı;
- alında şişlik;
- bilinç bulanıklığı;
- çift görme ya da başka görme değişiklikleri;
- ense sertliği.
Bunların dışında belirtileriniz tek taraflıysa, sık tekrarlıyorsa ya da tedaviye rağmen üç aydan uzun sürüyorsa KBB muayenesi planlamanız uygundur.4
Sık sorulan sorular
Kronik sinüzit belirtileri nelerdir?
Ana belirtiler burun tıkanıklığı, burun ya da geniz akıntısı, yüzde ağrı veya basınç ve koku azalmasıdır. Tanı için en az ikisinin 12 hafta ya da daha uzun sürmesi ve birinin tıkanıklık ya da akıntı olması gerekir.1
Sinüzit kaç haftada kronikleşir?
Belirtiler 12 hafta ya da daha uzun sürüyorsa kronik sinüzitten söz edilir; daha kısa süren tablolar akut sinüzit olarak değerlendirilir.1
Kronik sinüzit ateş yapar mı?
Genellikle yapmaz; ateş daha çok akut sinüzitte görülür. Kronik sinüzit belirtilerine ateş, göz çevresinde şişlik ya da şiddetli baş ağrısı eklenirse beklemeden başvurun.3
Her alın ve yanak ağrısı sinüzit midir?
Koku kaybı kronik sinüzit belirtisi olabilir mi?
Kronik sinüzit tanısı için tomografi şart mı?
Kronik sinüzitte antibiyotik gerekir mi?
Her zaman gerekmez. AAO-HNS kılavuzu, muayenede belirgin ya da süregen iltihaplı akıntı yoksa antibiyotik verilmemesini önerir.7
Kronik sinüzit tamamen geçer mi?
Kronik sinüzit süregen bir hastalıktır ve ameliyattan sonra bile tekrarlayabilir; birçok hastada uzun süreli ilaç tedavisi gerekir.7 Tedavinin amacı belirtileri kontrol altına almaktır; sizin için gerçekçi beklentiyi hekiminiz muayeneden sonra anlatır.
KBB hekiminize sorabileceğiniz sorular
- Şikâyetlerim kronik sinüzit tanımını karşılıyor mu, yoksa başka bir neden mi düşünülmeli?
- Endoskopide polip ya da iltihaplı akıntı görüldü mü?
- Benim için tomografi gerekli mi, gerekliyse ne zaman çekilmeli?
- Baş ağrım sinüslerle mi ilgili, yoksa ayrıca değerlendirilmesi mi gerekiyor?
- Burun spreyimi doğru kullanıyor muyum ve ne kadar süre kullanmalıyım?
| Uzun süren sinüs şikâyetlerini muayeneyle netleştirelim
Kaygınızı kısaca yazın; fotoğraf ya da belge gerekiyorsa nasıl paylaşacağınızı size iletelim. Paylaşım yolları için Fotoğraf ve Belge Paylaşımı sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Fokkens WJ, ve ark. European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020. Rhinology. 2020;58(Suppl S29):1-464.
- Rosenfeld RM, ve ark. Clinical practice guideline (update): adult sinusitis. Otolaryngol Head Neck Surg. 2015;152(2 Suppl):S1-S39.
- Mayo Clinic. Chronic sinusitis: Symptoms and causes.
- NHS. Sinusitis (sinus infection).
- Schreiber CP, ve ark. Prevalence of migraine in patients with a history of self-reported or physician-diagnosed “sinus” headache. Arch Intern Med. 2004;164(16):1769-1772.
- NHS. Nasal polyps.
- Shin JJ, ve ark. Clinical Practice Guideline: Surgical Management of Chronic Rhinosinusitis. Otolaryngol Head Neck Surg. 2025;172:S1-S47.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Acil belirtilerde beklemeden tıbbi yardım alın.

